Een méér dan buitengewoon gesprek..

Rakend en intrigerend, dat is de aankondiging al. Vanavond op NPO1 om 20:35, drie politici die geïnterviewd worden door mensen met autisme. Ik sla aan en niet voor niets. Als ervaringsdeskundige mama weet ik hoe puur autisme is. No fake, liegen onmogelijk, verrassingen in overvloed.

En dat is precies wat er in en uit dit programma komt. Onversneden pure vragen waarop alleen een onversneden puur antwoord mogelijk is. Geen gekonkel, geen omwegen, de vraagsteller stelt een overduidelijke vraag waarbij geen ontsnapping mogelijk is. En dat voelen de drie geïnterviewden feilloos aan. Dus no escapes. De puurheid van de interviewers met autisme wordt voelbaar overgenomen wat dit programma tot een verademing maakt. Voor mij als kijker en ik denk stilletjes ook voor de drie politici die vanuit een totaal ander perspectief de vragen beantwoordden. Alleen dat was een verademing.

Ik heb genoten, was stil, vertederd, ademloos en geamuseerd. Voer voor discussie, stof tot nadenken, kortom een fantastische uitzending én aanrader mocht je deze gemist hebben! NPO1, 14 oktober.

Een méér dan buitengewoon gesprek..

Pure ruimte..

Soms neemt het leven een onverwachte wending door de stappen die je maakt, of is het omgekeerd? Dat je stappen kunt maken door een wending van het leven? Hoe dan ook, ik zit met een grote glimlach thuis op mijn bank na een weekend vol onverwachte ontmoetingen en gebeurtenissen en ook vandaag ging het gewoon verder.

Sinds twee weken ga ik (op proef) naar een koor in Twello, StemmIn. Een voornemen dat ik al had sinds januari maar het kwam er zoals zoveel niet van. Te vol, te veel, te intens. Begin mei maakte ik de overstap van de bibliotheek in Zutphen naar Twello. Een lang proces maar oh wat een goede keuze was dat voor mij. Liefde en passie voor de reuring en diversiteit in Zutphen hield me lang tegen maar na de knoop te hebben doorgehakt blijkt Twello een warme haven, net zo liefdevol maar iets minder intens, en dat is waaraan ik onbewust behoefte had. En zo wentel ik me steeds meer in de bubbel van Twello, met dezelfde passie en reuring als in Zutphen, maar even een versnelling lager. Dat terugschakelen heeft er voor gezorgd dat ik meer rust voel en daardoor eindelijk weer meer ruimte voor nieuwe dingen of voor dingen die ik al te lang heb laten liggen, zoals schrijven en beeldhouwen. Die laatste twee heb ik het afgelopen jaar zo verwaarloosd! Maar de hemel is helderder geworden, de rust daalt in en er komt ruimte, steeds meer ruimte. Ruimte waarin ik eindelijk de stap heb gemaakt om lid te worden van een koor dat direct al warm en vrolijk aanvoelt. En vanuit die warmte ruimte om gewoon ongecompliceerd naar een zo mooi klein festival te gaan, Twello Unplugged op het heerlijke schapenweitje.

Genieten van de grote mensen en kleine mensjes want oh wat is het prachtig om die kleintjes ongeremd te zien opgaan in de muziek, veilig en omarmd. De sfeer was uniek, warm en intiem, Twello puur, Twello Unplugged, wat een aanwinst!

Het is nu maandagavond terwijl ik dit schrijf. Ik betrap mezelf erop dat ik een grote glimlach op mijn gezicht heb. Dat zegt iets wezenlijks over mijn beleving en ik ben echt niet de enige, zo heb ik inmiddels wel gehoord.

Ja alles, alles kan een mens gelukkig maken, maar voor mij is puur het toverwoord.

Pure ruimte..

“Mooi kind…”

Op vleugels kom ik thuis na een paar boodschapjes doen. Zojuist had ik een gesprekje met iemand over, in dit geval, mijn jongste zoon. “Wat een mooi kind”, kreeg ik te horen en natuurlijk kan ik dat vanuit mijn diepste donder alleen maar beamen. Maar wat het zo bijzonder maakt is dat ik in de ogen van die ander lees en zie dat het gemeend is, dat hij of zij de kwaliteiten, de schoonheid en puurheid van mijn kind ziet. Iets dat zo kostbaar is, zo waardevol, ver weg van sociaal gewenste opmerkingen maar puur.

Puur is hoe mijn kinderen zijn, elk met hun eigen Zijn, elk met hun eigen rugzak vol ervaringen, elk nog hun pad zoekend en vindend, soms zelfverzekerd, vaker nog zo onzeker van zichzelf. En ik, als hun mama, met voor eeuwig drie navelstrengen in mijn buik, voel het wanneer die ander hen ziet, echt ziet. Dat voelt als ongelooflijk kostbaar, als een bevestiging van wat ik allang weet maar soms voor henzelf nog zo troebel is, zo vaag, zo onzeker. Het is ook niet niks, opgroeien in een maatschappij waarin succesvol zijn de boventoon lijkt te voeren, al dan niet met een wolk van gebakken lucht eromheen. Gebakken lucht. Ik ben er allergisch voor, maar wanneer je jong volwassen bent dat kan juist dat een enorme belemmering zijn in de ontwikkeling. Je moet een studie afgerond hebben, toch wel minstens ook gebackpackt hebben, een tussenjaar hebben gehad. Dat zijn de normen op instagram of andere sociale platformen. En dat kan verdomd onzeker maken voor wie daar niet aan kan of wil voldoen, om welke reden dan ook. Als er al een reden voor nodig zou zijn. 

Maar wanneer je jong volwassen bent, met een hele weg achter je, je rugzak al zo vol dat je hem soms niet meer kunt dragen, hoe mooi is het dan wanneer er mensen op je pad komen die jou zien, in al jouw puurheid, met vooral jouw positieve eigenschappen en kwaliteiten waaraan je zelf zo vaak twijfelt. “Ben ik wel goed genoeg? Kan ik wel voldoen aan wat ze van ze van me vragen?”

Hoe mooi is het dan wanneer je als mama hoort “wat een mooi kind”. Ik glim, ik word warm, voel me dankbaar en rijk, want ja, oh ja, mijn kind wordt gezien, écht gezien! Ze zijn het zo waard, elk kind is het zo waard. Zo fijn dat er mensen zijn die dit voelen en oppikken, en daarmee een wezenlijk verschil maken, voor een mens, een kind, een belofte voor de toekomst.

“Mooi kind…

“Ik vraag me af of sommige mensen wel gras hebben aangeraakt…”

Het is zaterdagavond en volkomen traditioneel viert mijn zoon Teun zijn verjaardag bij mij thuis. Zesentwintig jaar is hij vandaag geworden en wat is hij uitgegroeid van een prachtig kereltje naar een mooie jonge man. Zijn zus en broertje zijn al naar huis en we zitten samen te genieten van een heerlijke Döner en Durum vanaf de bank want dat wil hij graag. Ik heb de tv aangezet voor het journaal en er komt een onderwerp voorbij over LHBTIQA+ waarbij vooral het gevoel van (on)veiligheid ter sprake komt. Ik zeg dat het toch wel heel triest is wanneer iemand niet zichzelf kan zijn, niet kan zijn of doen zoals hij of zij zich voelt. Teun beaamt dat maar zegt ook dat hij soms moeite heeft met het idee dat die groep soms belangrijker lijkt te zijn dan andere mensen. Wanneer ik hem vraag om dit uit te leggen maakt hij duidelijk dat voor hem alle, dus echt alle mensen gelijk zijn, de één niet meer of minder dan de ander, zelfs niet anders. Nee, elk mens is zijn of haar unieke zelf en dat mag, nee móet ook zo zijn. Kleur of geaardheid is daarbij totaal niet belangrijk. Dus elk mens heeft recht op gelijke aandacht en respect. 

We kijken verder en opeens zegt hij: “Ik vraag me af of sommige mensen wel gras hebben aangeraakt”. Ik begrijp zijn opmerking niet dus vraag ik hem om uitleg. Hij vertelt vervolgens dat hij daarmee bedoelt dat een groot deel van de mensen het leven alleen lijkt te (be)leven vanuit social media, ergens vanachter een computer in online land. Letterlijk zegt hij dat hij de indruk heeft dat wanneer mensen zoveel op social media zitten ze een compleet verdraaid beeld hebben van de mensheid. Of ze wellicht nooit gras hebben aangeraakt of buiten zijn geweest en echt andere mensen hebben ontmoet, echt normale gesprekken hebben gevoerd. Dat ze, wanneer ze alleen maar op social media zitten, ze geen goed beeld van de wereld krijgen.

Ik ben stil, stil van zoveel eenvoud en wijsheid. Vervolgens stelt hij dat Social media eigenlijk alleen pas toegankelijk zou moeten zijn vanaf 18 jaar. Ik zeg dat het jammer genoeg vaak juist niet die jonge leeftijdsgroep is maar helaas ook veel 18+ mensen. Sterker nog, mijn eigen leeftijdsgroep kan er ook wat van als het om glashard (ver)oordelen gaat. Teun antwoordt dat hij als meest mogelijke oorzaak van dit alles de opvoeding vindt. Want, zo stelt hij, ouders zijn vaak veel te soft en durven vaak geen nee te zeggen en daarmee werk je dit soort excessen in de hand. Wanneer ik hem vraag of wij dat dan wel bij hem hebben gedaan denkt hij heel even na en zegt stellig: “ja, jij en Sjef hebben mij goed opgevoed”. 

Ik voel me oneindig rijk met dit pure kind en bedank hem voor dit cadeau. “Mooi”, zegt hij met die lieve blik en grote glimlach, om vervolgens af te sluiten met: “toch wel leuk dat ik jou op mijn eigen verjaardag een cadeau heb gegeven”.  Het eten is op, het laatste stuk taart is ook soldaat gemaakt. Tijd om de schoenen aan te trekken en huiswaarts te gaan.

We nemen afscheid met een stevige knuffel en ik kijk hem na, mijn mooie pure zoon. Terwijl ik de deur sluit bedenk ik me dat de wereld zoveel beter af zou zijn met de ongecompliceerde openheid en eerlijkheid van mensen zoals hij.

Hij heeft het gras wel aangeraakt … 

Wat nou stempelkaart!

Vandaag is de verjaardag van mijn dochter Martje. Mijn mooie prachtkind wordt 27 jaar en wil dit graag in kleine kring vieren bij mij thuis. Met haar vriend, oudste broer, twee hartsvriendinnen en een oud collega. Natuurlijk vind ik dat goed. Voorafgaand aan het bezoek aan mij gaat ze met haar vriend eerst langs mijn vader, haar opa, met taart natuurlijk. Om half drie zijn ze bij mij. De visite druppelt binnen en het weer is gelukkig dusdanig dat we lekker buiten kunnen zitten. Luc, het vijfjarige zoontje van haar hartsvriendin zorgt ervoor dat alle hapjes op tafel staan en iedereen een drankje krijgt. Ik heb flashbacks naar de jonge jaren van mijn oudste zoon Teun die die taak ook altijd op zich nam.

Het is een prachtige middag die steeds prachtiger wordt. Mensen met een “stempelkaart” vol diagnoses die volledig zichzelf zijn, in alle puurheid. Prikkels mogen en kunnen er zijn, geen mens die dat raar vindt. Een klein jochie dat zich vrolijk tussen alles en iedereen door beweegt. Ik herinner mij dat ik voor hem een cadeautje heb bewaard, een zakje Lego met een politieauto, van 5-12 jaar. Hij is nu vijf jaar dus kan ik het hem geven. Hij is er blij mee en wil het graag in elkaar zetten. En hoe mooi is het dan wanneer Teun, zelf ooit volledig verslingerd aan Lego met de meest ingewikkelde technische bouwsels, aanbiedt hem te helpen.

Ik zie mijn zoon, die vaak net iets te hard praat in zijn eigen verhalen, op zachte en rustige toon samen met het jochie het bouwsel aangaan, stap voor stap. Teun laat hem zelf de stukjes uitkiezen met behulp van de tekening. In alles laat hij het kind kiezen zonder zelf de regie te nemen.

Ik kijk ademloos toe, ontroerd en verrast. Dit had ik nooit durven dromen.

Datzelfde zie ik bij alle anderen die eromheen zitten en toekijken, vol verwondering.

Als het laatste stukje gelegd is en het politieautootje compleet is aait Teun het jochie over z’n bol en zegt: “dat heb je goed gedaan”. Hij neemt een een trein later dan gepland, “voor Luc”, zoals hij dat zelf simpelweg zegt.

Wanneer Teun weg is genieten we allemaal nog even na, vanuit verwondering, bewondering en begrijpen. Allemaal met en vanuit ons eigen Zijn, onze eigen beleving. Zo wordt het een bijzondere verjaardag van mijn mooie dochter, met momenten om te koesteren.

Momentjes met en voor een ieder maar wel heel puur gevoeld en gedeeld.

Wat nou stempelkaart!

 Beperking of kwaliteit?

Vanmiddag krijg ik bezoek van collega Martijn. Martijn, een jonge man met een beperking zoals dat heet. Maar wat is een beperking en wat is kwaliteit en uniek talent, zo vraag ik mijzelf af wanneer ik hem uitzwaai. Martijn, met zijn fenomenale geheugen voor cijfers en cijfercombinaties waarin ik hem nauwelijks kan volgen. Die altijd kloppend zijn.

Martijn, met zijn wijsheden en levensvragen waarop hij vanuit zijn Zijn een klip en klaar antwoord heeft, of niet. Alles zuiver, alles puur, zonder verborgen agenda, zonder fake. Hij vertelt over zijn vakantie, over zijn bezoekjes tijdens zijn vakantie. Ik voel me vereerd dat ik één van zijn bezoekjes ben. Niet sociaal wenselijk maar puur vanuit zijn donder. Zijn combinaties van cijfers en combinaties met betekenis.

Ooit kreeg ik van hem na het overlijden van mijn Lief, toen ik onze auto inruilde voor een klein Peugeotje, een handgeschreven kaart met sleutelhanger. Op de kaart zijn verklaring voor de letters van het kenteken. Een handgetekende postzegel op de kaart met betekenis.

Wat nou beperking?

Zowel bij mijn kinderen als bij hem zie ik het pure, het niet geconditioneerde. Eerlijk en puur, je krijgt wat je ziet, hoe mooi is dat? Vanmiddag luister ik ademloos naar zoveel wijsheden, zoveel levenslessen en bovenal, zoveel tolerantie en acceptatie. Daar kan het merendeel van de mensheid een voorbeeld aan nemen!

Oh ja, en en passant heeft hij mijn olijfboompje ook nog even in vorm geknipt. Omdat hij ziet wat ik niet zie..

Dankjewel Martijn voor een hele mooie middag!

Ademloos blij...

Ik heb drie bijzondere kinderen. Bijzonder, omdat ze “anders” zijn, elk in hun eigen Zijn. Drie prachtige kinderen met elk hun eigen rugzak vol ervaringen. Drie kinderen voor wie het leven anders liep, zo niet volgens wat men als “standaard” bestempelt. 

Mijn oudste dochter, mijn prachtkind zoals ik haar altijd noem. Inmiddels heeft zij een een stempelkaart vol met diagnoses. Toch knokt zij zich haar leven door, vanuit diepe dalen weer langzaam richting haar top. Niemand weet wat zij doorstaat, ik kan mij er inmiddels iets bij voorstellen, maar nooit zoals het echt voor haar is. Dat is in het nu niet meer erg, dat niet weten van mij. Zij weet dat ik haar accepteer zoals zij is, en ik weet dat zij is zoals zij is, mijn mooie prachtkind met haar ongekend talent.

Mijn oudste zoon die zijn zo heel eigen weg zo heeft gevonden. Binnen zijn eigen kaders, zijn eigen verlangens volgt hij zijn pad. Ik hou van hem en hij houdt van mij, en van zijn zus en broertje. Nooit gefaked, altijd 100% puur. Dat kan niet anders met klassiek autisme. Faken bestaat niet, sociaal gewenst gedrag evenmin. Alles is puur. Geweldig om zijn visie op liefde en geluk te horen. “Iedereen mag zichzelf zijn”, daar kan menigeen nog veel van leren..

Mijn jongste zoon, niet autistisch maar met zijn eigen volle rugzak en inmiddels ook met zijn eigen stempelkaart. Half januari is ook hij uitgevlogen en volgt zijn eigen pad. Ik zie zijn zelfvertrouwen groeien, zie zijn kwetsbaarheid langzaam transformeren in zijn eigen kracht, een kracht die hij nu eindelijk zelf gaat voelen. Vanavond liet hij mij twee muzieknummers horen die hem raakten, met de voor deze mama noodzakelijke lyrics eronder. En dat weet hij, dus heeft hij die al opgezocht. Na het luisteren praten en tranen bij mij, niet van verdriet maar van blijdschap, blij dat hij groeit en eindelijk bloeit.

Een bijzondere week dit met mijn bijzondere kinderen.

Ik voel me rijk, dankbaar en gelukkig,

en vooral ademloos blij...

Misschien wel de grootste kunst..

Het begon in Toscane, Italië, boven op die magische berg.

Tijdens mijn schrijfweek in september ontmoette ik daar een vijftal bijzondere mensen waaronder Michel en Roel. Twee prachtige warme mannen met een passie voor kunst. Ik hing aan hun lippen en genoot van hun verhalen, vooral van de hartstocht en het enthousiasme waarmee ze vertelden.

Een ochtend in hun kielzog door Pietrasanta op zoek naar marmer of ander moois werd een feestje. In mijn kamer staat nog een kleurrijk blok marmer dat haar schoonheid nog moet gaan prijsgeven als bijzondere getuige van die week.

Michel en Roel, twee kunstenaars die werken onder de naam Les Deux Garçons.

Vorige week mocht ik hun vernissage bijwonen bij Jaski Galerie in Amsterdam.

Hun specialisatie is taxidermy (opgezette dieren), een kunst die zij op confronterende wijze combineren met marmer en brons, gedecoreerd met wapens, harnassen en helmen.

De dieren nemen revanche...

Revanche op de manier waarop wij mensen, hen achteloos en meedogenloos negerend, de aarde langzaam maar zeker de vernieling in helpen. De dieren nemen hun gevechtspositie in..

In de titels van hun beelden wordt de absurditeit treffend verbeeld, “La Frère de Bambi”, het broertje van Bambi. Bambi als symbool van de onschuld, het beeld voorzien van een grimmige wapenuitrusting. Ook beroemde kunstwerken als de Piëta van Michelangelo en de Denker van Rodin hebben zij met apen een andere dimensie gegeven. Je kunt niet zomaar naar hun kunstwerken kijken, ze smeken je bijna om de diepere betekenis te zien.

Zelf vond ik Les petit hero’s het meest ontroerend, twee piepkleine muisjes waarvan één in een soort van Star Wars outfit, en de ander die moedig en strijdlustig uit een lege witte muur lijkt te breken, dapperheid ten top.

Wanneer ik beide mannen niet ontmoet zou hebben, zou ik anders gekeken hebben naar hun kunst, maar met hun verhaal en gedrevenheid leerde ik er niet anders naar te kijken, maar er écht naar te kijken en daarmee te zien.

Misschien is dat wel de grootste kunst.

noot: de dieren die in de werken van Les Deux Garçons zijn opgenomen, zijn een natuurlijke dood gestorven en op legale wijze verkregen. 

La Revanche is nog tot Zondag 1 december te bewonderen.