Kerstavond, avond van hoop en liefde..

Kerstavond 2025. Ik ben alleen en heb mezelf heerlijk warm ingepakt in huiskleren met af en toe mijn lieve kat Verdi op schoot. Lichtjes aan, glaasje wijn erbij. Ik zit klaar voor mijn ultieme kerstavondprogramma All you need is love maar natuurlijk eerst de ontknoping van Serious Request, dit jaar voor Spieren voor spieren. Het thema komt extra dichtbij omdat Daan Mus, één van de ambassadeurs een inwoner is van Twello, het dorp waar ik woon. Ooit, zo’n acht jaar geleden, kwam ik in contact met Daan en zijn ouders door een sponsoractie van het bedrijf waarvoor ik destijds werkte en die ontmoeting ben ik nooit vergeten. De kracht en uitstraling van Daan en zijn familie was indrukwekkend. Nu, op deze kerstavond staat Daan als ambassadeur van Spieren voor spieren in de schijnwerpers van Serious Request. Ik ben stil als ik hem zie, zoveel ingeleverd maar ook zoveel sterker, zo krachtig en zich zo bewust van waarvoor hij vecht. Wanneer de eindstand bekendgemaakt wordt voel ik blijdschap, bewondering en respect, maar ook verdriet. Want hoe frustrerend moet het zijn om te kampen met een zo onbekende en ongekende ziekte. De vechtlust en overtuiging van Daan en lotgenoten raakt me.

Na de ontknoping stem ik af op All you need is love, tissues binnen handbereik. En ja, het duurt niet lang voordat de eerste tranen stromen. Geen grootse maar juist zo invoelbare verhalen van intens missen en hereniging, het dendert bij me naar binnen en ik omarm het. 

Want hoe hartverwarmend is het wanneer mensen met Kerst herenigd worden in liefde? Of het nu gaat om een prille verre liefde of de hereniging van twee broers waarvan de één op eerste kerstdag 101 jaar wordt, het is een warme bubbel van hoop en liefde. En dat is precies wat telt, in deze tijd van boosheid en polarisatie, de kunst van de lichtjes zien, de hoop, de kracht, de liefde, de verbondenheid.

Noem mij naïef, maar dit is voor mij wat telt.

Kerstavond, avond van hoop en liefde..

80 jaar vrijheid, voor mij en hopelijk ooit voor jullie..

Ik ben thuis na een heerlijke week vakantie met een tripje langs de Moezel. Dodenherdenking op een Duitse hotelkamer, vreemd maar misschien wel juist daardoor extra bewust. Vandaag dus weer thuis en voor de tv voor het bevrijdingsconcert op NPO1 waar ik bewust op heb afgestemd. Vele woorden die mij treffen maar vooral die van Stef Bos die vertelt hoe hij zijn kinderen voorleest uit de verhalen van zijn moeder. Dat triggert, met in mijn herinnering de verhalen van mijn eigen vader en moeder.

Papa, die als kind Rotterdam heeft zien branden, in de hongerwinter is weggestuurd naar het platteland zodat hij veilig was en te eten had. Mama, die een joods vriendinnetje nooit meer terugzag en zich nog zo scherp de Duitse soldaten in haar geboortedorp Winsum herinnerde waarbij zij haar toen geheel eigen versie zong van Rosamunde. De tekst kan ik nog moeiteloos zingen, hard en oh zo waar. Ik ga die tekst hier niet opschrijven omdat ze van die tijd was en voor nu alleen maar de pijn en wanhoop van toen vertelde, maar de woorden zingen onontkoombaar in mijn hoofd als een mantra van lang geleden terwijl ik die tijd zelf niet heb meegemaakt.

Niet de tijd, wel de verhalen, zowel van mijn papa als van mijn mama. Honger in Rotterdam versus platteland in Groningen. Mijn ene opa die met bonnen zijn gezin moest onderhouden, mijn andere opa die clandestien slachtte als slager en zo zijn eigen gezin en vele anderen letterlijk in leven hield. Verhalen die naar boven borrelen terwijl ik op de achtergrond kijk en luister naar het bevrijdingsconcert op NPO1. Kinderen voor kinderen zingen en dansen vol hoop en passie. Ouderen vertellen hun verschrikkingen vanuit hun overleven. Zangers zingen over het thema, anderen vertellen hun verhaal. Noraly, die “moorkop” genoemd werd maar vanavond vertelt over vrijheid en non-vrijheid. “Leef niet in angst”. Weinig woorden maar met een enorme impact.

En ik bedenk me de vluchtelingen van nu, onbekend en onbemind maar vooral ook gekend en bemind. Ik ken hun namen, slechts enkele van velen maar elke naam staat voor een mens. Een mens op de vlucht, een mens zoekend naar veiligheid en geluk, een mens zoekend naar de menselijkheid die henzelf zo kenmerkt.

En dus noem ik hierbij met eerbied en respect de namen van die enkelen die ik zelf mocht ontmoeten op mijn pad. Mensen die gevlucht zijn, mensen op zoek naar vrijheid, naar verbinding vanuit hun hart. Mensen die zoeken, hopen en verlangen naar een veilig en liefdevol bestaan in dit land dat hen opving (zo zien zij dat nog steeds allemaal zelf vanuit hun donder!).

Dus. namens mijn opa’s, oma’s, mijn papa en mijn mama, die allemaal weten wat onvrijheid was, en namens mijzelf die op mocht groeien in vrijheid, een liefdevol dankjewel en woord van hoop voor hen die mijn pad mochten kruisen.

Emre, Seham, Walah, Sümeyye, Bilal, Nurdan, Omer & Irem, dank voor wat jullie mij geleerd en gegeven hebben.

80 jaar vrijheid, voor mij en hopelijk ook ooit voor jullie..

Lege ruimte, wachtend op..

Leeg is het sleutelwoord, ruimte de wanhoop en de hoop.

Tot mijn eigen verbazing en verbijstering is mijn laatste blog van bijna zeven maanden geleden.

Niet zo gek, na zoveel maanden van zorgen om en voor mijn vader, en alles daarna.

Geen ruimte voor wat dan ook, alleen overleven.

Papa is gegaan, het huis is leeg. Dozen vol spullen zijn verhuisd van zijn naar mijn huis, wat ook bij mij weer vroeg om dingen te reorganiseren. Pas sinds twee dagen is mijn eettafel weer leeg, vrij van dozen en spullen. Dat schept weer ruimte maar tegelijkertijd geeft het een leegte aan. De leegte van het niet meer naar mijn papa te hoeven gaan na zoveel maanden van intensieve zorg. De leegte van het niet meer hebben van mijn werk bij Buitenpost waar ik mij zo op mijn plek voelde. Die leegte is confronterend en verpletterend.

Ruimte, ruimte voor mijzelf is opeens volop aanwezig, alleen het invullen daarvan kost de nodige moeite en gewenning omdat ik het zo ontwend ben. Dat voelt nog zo leeg, zo hol. Waar ik eerder in de modus stond van doordenderen vraag ik nu hulp, omdat ik het niet alleen kan. En gelukkig krijg ik die hulp, én de steun van mijn kinderen en lieve mensen om mij heen.

Maar poeh, ik ben nog niet gewend aan de ruimte en de leegte.

Toch ben ik de enige die daar weer invulling aan kan geven, op de manier die bij mij past.

En dus gaat mijn retro-tafeltje met dito stoeltje niet op Marktplaats maar naar zolder. Het wordt mijn “klei” tafeltje. Met een blok klei dat al 6 jaar in mijn schuurtje staat omdat ik meer van het hakken dan van het bouwen ben. Maar in de winter is hakken buiten niet echt een optie, dus geeft kleien wellicht weer nieuwe ruimte en daarmee minder leegte, waarmee de ruimte hopelijk weer wordt vervuld. Niet opgevuld, want dat is kunstmatig.  Vervuld is gevoel, en dat zou fijn zijn.

En dit eerste schrijfsel na zeven maanden voelt ook als vervulling.

Lege ruimte, wachtend op…

Kijkend naar het jeugdjournaal..

Gisteravond keek ik naar Dit is M, één van de vele praatprogramma’s die natuurlijk allemaal vol zijn van de verschrikkelijke oorlog in Oekraïne. Aan tafel werd de vraag gesteld: “Hoe leg je dit uit aan je kinderen?”. De gasten van dat moment waren kinderboekenschrijver Jacques Vriens en geschiedenisdocent Marike Barendse. Het gesprek gaat erover hoe je deze vreselijke oorlog bespreekbaar kunt houden met jonge kinderen zonder dat angst de boventoon gaat voeren. Jacques zegt dat het de kunst is om het voor jonge kinderen “behapbaar” te houden. Marike vertelt hoe zij haar geplande geschiedenisles omgooit en samen met haar leerlingen de geschiedenis van Oekraïne maar ook eerdere spanningen rondom kernwapens opzoekt en bespreekbaar maakt. Allebei zijn ze vol lof over hoe het Jeugdjournaal dit nieuws naar de kinderen brengt en we zien daarvan een voorbeeld. Ze besluiten unaniem het tafelgesprek met het advies allemaal vooral naar het Jeugdjournaal te kijken. Voor mij is het minstens 12 jaar geleden dat ik daarnaar gekeken heb.

Vanavond stem ik om 19:00 uur dus niet af op M maar op het jeugdjournaal. Inderdaad zie ik natuurlijk het bekende nieuws, echter gebracht vanuit een kind naar een kind. Eigenlijk raakt me dat nog harder. Wat ook raakt en hoopvol is, is de enorme veerkracht van de kinderen die er met elkaar toch het beste van proberen te maken.

Het jeugdjournaal gaat verder met ander nieuws. Er zijn beelden van kleine plastic korreltjes in en om de Westerschelde, gemorst door vrachtwagens. Korreltjes die enorme schade toebrengen aan het milieu. Het volgende bericht gaat over een kleine inslag op de maan, veroorzaakt door een restant van een raket. Er wordt uitgelegd dat dit niet gevaarlijk is maar dat het komt omdat er best veel ruimtepuin rondzweeft in het heelal. Héél veel ruimtepuin. Dan de overstromingen in Australië, veroorzaakt door extreme regenval.

Vervolgens komt Freek Vonk aan het woord die al zo vaak gebeten is door wilde dieren. Prachtig en heerlijk puur zoals kinderen reageren op de stelling: Moet je wel dichtbij wilde dieren komen? Daarna volgt nog een filmpje van een klein jochie dat miljoenen keren viral is gegaan met een dansje. De presentator van het jeugdjournaal en de weerman sluiten samen af met een dansje. 

Dat doet me glimlachen.

Toch, als ik terugspoel in mijn gedachten, kan ik alleen maar denken: “Wat voor wereld geven we in vredesnaam door aan onze kinderen en kleinkinderen? Welke enorme puinhopen is onze erfenis aan hen?” Zowel in de hemel als op de aarde maken we er een zooitje van.

Toch wil ik mij vasthouden aan kinderlijk vertrouwen, aan de hoop van een kind.

Wij grote mensen kunnen er een voorbeeld aan nemen. Dat alles bedenk ik mij,

kijkend naar het jeugdjournaal 

Decembermaand, je krijgt me niet klein!

Het wordt december, volgens de kalender “feestmaand”.

Niet zoals ik dat voel. Teveel verdrietige herinneringen in deze maand. “Je moet je eigen slingers ophangen”, één van die vele tegeltjes. Maar wat als ik gewoon even geen zin heb in mijn eigen slingers? Wat als ik het liefst wil wegkruipen onder een dekentje en even niets meer wil?

Ik wil wel maar heb zó geen energie, geen zin. Lichtjes aansteken?  Soms fijn maar soms ook gewoon zó niet! Laat het maar donker zijn, want donker is het, aardedonker. Donkere dagen, donkere herinneringen, met slechts hier en daar een fragiel lichtje.

Ben ik dit? Ik, die altijd knok naar het licht?

Ja, dit ben ik ook.  Altijd vechtend, knokkend, altijd de mooie momenten koesterend, maar soms zo meedogenloos onderuit gehaald door het verdriet en de wanhoop.

Ja, dat ben ik ook, zoals zovelen met mij. 

Naar de buitenwereld sterk en strijdlustig, inwendig in een tomeloze diepte.

En dat mag ook! Zolang ik mijzelf er weer bovenop knok, steeds opnieuw, uit die soms zo bodemloze put.

Ik pak mijn katana en trek mijn harnas aan, kijk in de spiegel, haal diep adem en denk:

Decembermaand, je krijgt me niet klein!

Dilemma...wat moet je wel en vooral niet zeggen?

Terwijl ik mijzelf nog even wakker hou om niet te vroeg naar bed te gaan om vervolgens halverwege de nacht klaarwakker te liggen scroll ik nog even door Facebook.

De films en programma’s op tv kunnen mij niet boeien deze decembermaand, alles ademt sentiment en zelfs voor een Bambi als ik is dat nu vaak een flinke overdosis.

Ik blijf hangen bij een bericht van het Genootschap Onze Taal en begin de reacties eronder te lezen, reacties vol van pijn en verdriet, reacties vanuit een soms zo ander perspectief.

Het bericht zet me aan het denken, ik aarzel, wil eigenlijk ook reageren maar er komt zoveel naar boven dat ik het wegklik. Het blijft echter rondzingen in mijn hoofd, laat mij niet los en dus niet naar bed gaan.

Dat verdient een vlammetje...

Het bericht gaat over “passende” berichten bij ziekte of verlies, en de oproep is om te laten weten wat jij fijn vond om te horen en vooral wat niet, en dus komt er een storm van herinneringen bij mij los.. van recent tot lang geleden..

Nu bijna twee jaar geleden verloor ik mijn lief na vele jaren van ernstige ziekte.

Hijzelf koos ervoor er vooral luchtig over te doen, en wij, zijn directe omgeving, deden met hem mee, het was zijn manier van overleven.

Wat mij pijnlijk raakte in die die jaren was het feit dat er soms mensen kwamen die hem als eerste de vraag stelden “hoe is het nu met je?”, waarna ze vrijwel direct, voordat hij überhaupt antwoord kon geven, begonnen te vertellen over wat zij zelf allemaal hadden meegemaakt, niet luisterend naar hem, tenenkrommend was dat.

Wat hartverwarmend was waren de mensen die met regelmaat van zich lieten horen, door een handgeschreven kaartje, een telefoontje, appje of bezoek, lieve woorden, vaak machteloos maar zo gemeend. Die kaartjes, berichtjes en bezoekjes staan in mijn hart gegrift, evenals een simpele aanraking of gewoon een blik.. en de regelmaat is daarbij het sleutelwoord.

Dan daarna, na zijn overlijden...

Hoe vaak al heb ik moeten horen dat ik “nog jong genoeg ben, er vast nog wel iemand op mijn pad komt”.... Ongetwijfeld goed bedoeld en misschien zelfs wel waar, maar als er toch íets is dat je niet wilt horen na het overlijden van je grote liefde dan is het dat wel.. Omdat ik netjes ben opgevoed heb ik steeds beleefd geknikt, maar intussen schreeuwde alles in mij het uit, vloekend en tierend.

En hoe ben ik zelf dan?

Hoe reageer ik op ziekte en verdriet in mijn omgeving?

Ik hoop op de manier zoals ik zelf als warm en waardevol heb ervaren.

Ik hoop dat ik luisterend en invoelend ben, ben mij er zo van bewust dat woorden zo ontoereikend zijn. Een knikje, een aanraking, een begrijpende blik (want begrijpen doe ik het, dat scheelt) is vaak voldoende.

Geen “van harte beterschap” bij kansloze kanker, dan liever een blanco kaartje met gewoon liefs en sterkte.  Je schouder aanbieden, je armen om iemand heenslaan, iemand laten huilen zonder te zeggen “stil maar”, woorden zonder woorden.

Ik vind de oproep van het Genootschap Onze Taal een SIRE campagne waard, beter dan de PLUS reclame die nu meedogenloos vaak uitgezonden wordt.

Mijn gedachten gaan uit naar de mensen in mijn omgeving die met ziekte of verlies hebben te maken of hebben gehad.

De decembermaand is dan zo geen feestmaand.

Ik noem hun namen in mijn hoofd en neem mij voor hen deze dagen persoonlijk iets te laten weten, gewoon om hen te laten weten dat ik aan hen denk en dat heel eventjes laat merken, gewoon omdat dat misschien een piepklein vlammetje is in een soms zo ijskoude maand.

Doe jij dat ook?

Dan is er geen dilemma meer....

Ik wens een ieder warmte, licht, maar ook ruimte voor tranen deze komende dagen, en voor het komende jaar moed, vertrouwen, lucht, licht en liefde, vooral heel veel liefde....

Liefs, Carin