Kerstavond, avond van hoop en liefde..

Kerstavond 2025. Ik ben alleen en heb mezelf heerlijk warm ingepakt in huiskleren met af en toe mijn lieve kat Verdi op schoot. Lichtjes aan, glaasje wijn erbij. Ik zit klaar voor mijn ultieme kerstavondprogramma All you need is love maar natuurlijk eerst de ontknoping van Serious Request, dit jaar voor Spieren voor spieren. Het thema komt extra dichtbij omdat Daan Mus, één van de ambassadeurs een inwoner is van Twello, het dorp waar ik woon. Ooit, zo’n acht jaar geleden, kwam ik in contact met Daan en zijn ouders door een sponsoractie van het bedrijf waarvoor ik destijds werkte en die ontmoeting ben ik nooit vergeten. De kracht en uitstraling van Daan en zijn familie was indrukwekkend. Nu, op deze kerstavond staat Daan als ambassadeur van Spieren voor spieren in de schijnwerpers van Serious Request. Ik ben stil als ik hem zie, zoveel ingeleverd maar ook zoveel sterker, zo krachtig en zich zo bewust van waarvoor hij vecht. Wanneer de eindstand bekendgemaakt wordt voel ik blijdschap, bewondering en respect, maar ook verdriet. Want hoe frustrerend moet het zijn om te kampen met een zo onbekende en ongekende ziekte. De vechtlust en overtuiging van Daan en lotgenoten raakt me.

Na de ontknoping stem ik af op All you need is love, tissues binnen handbereik. En ja, het duurt niet lang voordat de eerste tranen stromen. Geen grootse maar juist zo invoelbare verhalen van intens missen en hereniging, het dendert bij me naar binnen en ik omarm het. 

Want hoe hartverwarmend is het wanneer mensen met Kerst herenigd worden in liefde? Of het nu gaat om een prille verre liefde of de hereniging van twee broers waarvan de één op eerste kerstdag 101 jaar wordt, het is een warme bubbel van hoop en liefde. En dat is precies wat telt, in deze tijd van boosheid en polarisatie, de kunst van de lichtjes zien, de hoop, de kracht, de liefde, de verbondenheid.

Noem mij naïef, maar dit is voor mij wat telt.

Kerstavond, avond van hoop en liefde..

Een flashback naar engelen in de zorg..

Sinds augustus dit jaar ben ik lid geworden van een koor, StemmInn in Twello en vanmiddag heb ik de voor mij eerste uitvoering bij een verzorgingshuis in Apeldoorn. Op het programma staat een selectie van kerstliedjes en ik vind het spannend. Niet alleen omdat het voor mij mijn eerste uitvoering is maar ook de locatie, het publiek, en dat blijkt terecht. 

We worden gastvrij ontvangen in een huiskamer met koffie, thee en lekkernijen, geserveerd in en op servies van vroeger, warm en huiselijk. Als het tijd is verhuizen we naar de eerste huiskamer waar de bewoners al klaarzitten voor ons. Ik kijk en slik de brok in mijn keel weg, zo goed als mogelijk want oh wat val ik terug in de tijd. Ik zie mijn mama weer, genietend van de liedjes en mijn papa als onvoorwaardelijke liefde aan haar zijde.

Ik zie het genieten maar ook bij sommigen de verwarring. Ik zie de toewijding en liefde van de verzorgers en ben daar net als vroeger door geraakt. De mevrouw die bijna vanuit haar stoel dirigeert, de kleuterjuf die enthousiast praat en klapt, de meneer met zijn mondharmonica, de mevrouw die het allemaal niet begrijpt en het niet kan verwerken. De verzorgenden die dat alles zien en opvangen. En ja, ik zing uit volle borst en geniet van het genieten van de bewoners. 

Na afloop voel ik me trots en blij, papa en mama zijn vast trots. Maar vooral raakt me de blijdschap van één van onze koorleden die dit optreden als verzorgende al jaren op haar verlanglijstje had staan. Voor mij een engel in de zorg, zoals ook mijn mama engelen om haar heen had, onbetaalbaar en niet in geld uit te drukken!

Deze middag heeft me geraakt, weer teruggebracht naar herinneringen aan een moeilijke periode, maar hoe mooi dat ik onderdeel mocht zijn van dit lichtpuntje.

Een flashback naar engelen in de zorg..

“Ter lering ende vermaeck”, ofwel keihard opgelicht..

Maandagmorgen tegen 09:45 uur.

Collega en ik staan samen nog even buiten voordat het overleg SB begint in Zutphen wanneer er een zwart busje komt aanrijden waar een man uitstapt met een map onder zijn arm. Hij maakt een opmerking en begint een praatje over dat hij de route controleert van de Solingen  scootmobieltoer die gaat plaatsvinden in Zutphen. In verband met de werkzaamheden rondom de bieb wil hij checken of de route veilig is.

Tussen neus en lippen door zegt hij dat hij net een beurs gedraaid heeft met de allernieuwste messenset van -jawel- Solingen, een als hoogstaand bekend Zwitsers merk. Hij vertelt dat de nieuwste messen geslepen zijn op pure diamant en nooit meer geslepen hoeven te worden omdat ze levenslang meegaan. De man is leuk en enthousiast en hij haalt een set uit zijn bus om het ons te laten zien. Wij hebben al twee keer gezegd dat we zo in overleg moeten maar hij dondert enthousiast door. Hij laat ons een set zien en ik vraag wat zo’n set dan kost. “Staan jullie stevig?” vraagt hij en laat ons dan de prijs zien, 💶 299,-.

Wij zeggen “poeh en dat we nu echt in overleg moeten. Hij zegt (het klonk heel spontaan) dat hij nog een paar sets in de auto heeft die toch over zijn van de beurs en ach, voor 50 euro mogen wij zo’n set hebben maar we mogen het niet verder vertellen. Collega vraagt wat ik doe en ik zeg ja en twee tellen later zij ook, én dat we nu echt in overleg moeten. Ik vraag of hij een tikkie wil sturen waarop hij zegt dat het alleen contant kan en dat even verderop een pinautomaat is. Dat alles in een split second. Collega zegt “ik ga vast naar binnen” terwijl ik een sprintje trek naar de automaat waarvan ik niet weet waar die precies is. De man volgt met zijn auto, stopt en (jawel!) ik stap bij hem in.

Onderweg naar de automaat vraagt hij of ik kinderen heb en hoeveel. Ik antwoord “drie” en hij zegt: doe er 100 euro bij en je hebt een mooi Kerstcadeau voor je kinderen”. Ik aarzel en zeg dat me dat toch teveel wordt en vertel ook nog dat ik zat te dubben over een messenset bij de Appie voor 39 euro in de bonus. Terwijl we stoppen voor de automaat zegt hij “ach, ze zijn toch over en dan kun je je kinderen blij maken met Kerst, drie sets voor 50 euro. Ik zeg ja en pin 150 euro en ja, ik bedank hem ook nog. En passant had hij me gevraagd of ik in Zutphen woonde. Nee, in Twello. Oh daar zit Kookx antwoordde hij met de toevoeging “niks zeggen hè? Want dit kan eigenlijk niet!” Hij brengt me netjes terug naar de bieb en geeft me drie sets, de eerste twee had collega al meegenomen. Eenmaal binnen zegt zij “we zijn toch niet genept?” Ik antwoord dat dit volgens mij niet zo is.

We gaan het overleg in en na afloop loop ik terug naar mijn auto met vier dozen onder mijn arm. Ik voel me gelukzalig dat ik zelf een mooie set heb en ook straks mijn kinderen blij kan maken! Ik rij terug naar Twello en zet de vier dozen eerst even thuis binnen voordat ik doorga naar de bieb. Snel open ik nog even één doos waarbij me opvalt dat de dunschiller in de set er niet echt mooi afgewerkt uitziet. Tijd om verder te checken heb ik niet want Stef nam mijn dienst waar dus ik moet echt naar de bieb.

Ergens rond 15:00 belt mijn collega . “Volgens mij zijn we vet genept, ik kan er online niets over terugvinden”. Ik ga net even aan de thee met de vrijwilligers dus ik zeg dat ik later terugbel. Daarna komt het er niet meer van maar ik deel wel het verhaal met mijn vrijwilligers die het wijze advies geven van “gebeurd is gebeurd en zolang ze het doen is het oké. Veranderen kun je het toch niet meer”.

Even na vijven kom ik thuis en lees een appje van collega waaruit wel 100% duidelijk wordt dat we inderdaad vet genept zijn. De hele set en de uitvoering daarvan is online niet eens terug te vinden.

Ik open een doos omdat ik het niet voor waar wil hebben en ervaar dat ik gewoon mijn vinger langs het lemmet kan laten gaan. Ik zie én voel nu ook onregelmatigheden en vraag me serieus af of ik de messen überhaupt nog wel moet gaan gebruiken.

Dan belt collega. Stikkend van de lach (want wat moet je anders) vragen we ons af hoe ter wereld we hierin hebben kunnen trappen. Twee volwassen vrouwen en niet dom, toch?

Maar wel vol in de fuik gelopen van een leuke enthousiaste man met een vlotte babbel. Ik denk dat de messen bij de Action van betere kwaliteit zijn dan wat wij vandaag gekocht hebben. Oftewel een duur lesje voor ons en een waarschuwing voor anderen. 

NB: Gaandeweg wordt het gevoel sterker dat we meedogenloos zijn opgelicht en is er van lachen geen sprake meer. Pure walging is wat blijft.

Keihard opgelicht..

Soms is het best goed, even zonder stroom..

Ik ben boven op mijn slaapkamer. Ik heb mijn werkkleding net verwisseld voor comfortabele huiskleren als het licht letterlijk uitgaat. Aangezien het al vroeg donker is strompel ik als een blinde kip de trap af naar beneden, mijn oriëntatievermogen heeft ook een storing.

De kamer is stikdonker en wanneer ik de voordeur open verschijnen verschillende buren ook in hun deuropening. Het is duidelijk, er is een stroomstoring. Gelukkig doet mijn telefoon het nog en even googelen leert snel dat er inderdaad een storing is bij Liander. De verwachte reparatie zal naar schatting drie uur later zijn. Gelukkig heb ik kaarsjes en wat lampjes en lichtjes op batterijen. Ik prijs me gelukkig dat ik nog op gas kook dus ik kan mijn verse stamppotje van de slager lekker opwarmen. De afwas laat ik staan want ik heb inmiddels geen warm water meer. De tv ligt er uiteraard uit dus ik pak de krant en lees die bij het zwakke licht van een oh zo simpel lampje waar ik -helemaal nu- ontzettend blij mee ben.

Maar het is gek, zo zonder geluid, muziek of tv. Muziek op mijn telefoon durf ik niet aan te zetten omdat de batterij meer dan half leeg is en ik niet weet hoeveel batterijvermogen dat vraagt. Langzaam wordt het kouder in de kamer maar m’n fleecetrui is gelukkig lekker warm. Ik check de site van Liander en heb voor de zekerheid de functie geactiveerd dat ik op de hoogte word gehouden via een sms. Even voor 21:00 uur krijg ik een update waarbij de tijd verschuift van 21 naar 23 uur. Ik vind het niet leuk meer en bedenk dat ik dan gewoon maar idioot vroeg m’n bed induik met hopelijk nog dat werkende leeslampje. Intussen besef ik me donders goed dat ik niet moet piepen. Even geen stroom, ik weet eigenlijk niet eens wat het is omdat het er gewoon altijd is en werkt. Mijn gedachten schieten naar berichten ver weg, naar gebieden waar oorlog is of honger, gebrek of overstromingen. Ik voel een schaamte opkomen en nee, ik weet heus wel dat schaamte niet nodig is maar wél het besef hoe rijk ik ben in dit kikkerlandje waar zoveel dingen zó gewoon en vanzelfsprekend zijn totdat je ze niet meer hebt. Een stukje broodnodige bewustwording en zelfreflectie dus.

Wanneer ik de lichtjes op batterij ga doven floepen opeens alle lampen aan. Ik ben blij verrast, helemaal wanneer ik naar boven ga om de cv ketel te checken die braaf de boel staat te resetten. Ik dans de trap weer af in veilig licht en besef me hoe rijk ik ben. Ik zet de tv aan en heb beeld en geluid en ik kan kijken wat ik wil.

Soms is het best goed, even zonder stroom..

Wat is jouw favoriete jeugdboek? Zo’n simpele vraag met zo’n enorme impact..

Een interne oproep van één van onze leesmediacoaches BIJ de Bieb om in het kader van de Grote Vriendelijke 100 een eigen top 5 van jeugdboeken in te leveren maakt dat ik heel ver terug moet in de tijd. Ik app mijn collega voor de zekerheid met de vraag “definieer jeugdboeken?” en krijg als antwoord tot 18 jaar, in bibliotheektermen A t/m D boeken. Overigens heb ik op aanraden van diezelfde collega onlangs het fantastische jeugdboek 1991 van Tom Rijpert in één ruk uitgelezen. Dan ben je 65 jaar en wordt meegesleurd in een superspannend jeugdboek waarvan ik na de laatste bladzijde denk “dit is toch veel te spannend voor 15+?. Vervolgens moet ik over die gedachte dan ook weer heel hard lachen en dat is precies wat boeken doen. Je fantasie prikkelen, je meeslepen, je dwingen tot nadenken en vooral nieuwe werelden ontdekken.

Mijn nieuwe oude bijzondere boekenkast heb ik ingedeeld in levensfases. Reisboeken en -kaarten, boeken over Rotterdam, boeken van schrijvers verbonden met mijn schrijfvakanties in Italië, bieb boeken, nieuwe ontdekkingen en, helemaal onderin, boeken van vroeger tot heel vroeger. Daar staan titels in van W.G. van der Hulst, oude streekromans, sprookjesboeken en klassiekers als Gejaagd door de wind. En ja, ook een trilogie van Joop ter Heul. Ik pak het boek en zie dat de druk van na mijn twintigste is. Gravend in mijn herinnering weet ik weer dat ik deze trilogie gekocht heb jaren nadat ik de verhalen heb gelezen omdat ik zo geschaterd heb bij de verhalen van de Jopopinoloukicoclub. Een boek van toen, altijd bewaard en nog steeds zo kostbaar. 

Maar jeugdboeken? Ik pieker me suf maar kom er niet bij. Dus google ik op jeugdboeken in de periode 1960-1980 en daarmee gaat er een wereld van vroeger open.

Ik val terug in de tijd, ontdek mijn eerste oh zo dierbare boekje van Irmgard Smits. Bij het zien van de omslag schiet ik al vol door de herkenning van toen. Ik stuit op de boeken van Leni Saris van wie ik er vele heb verslonden. Ik herinner me opeens weer het boekwinkeltje van Tante Mies in Rotterdam waar ik uren zoet was. Niet om boeken te kopen want daar was geen of weinig geld voor, maar puur om die specifieke geur van boeken op te snuiven en te kijken. De schrijfster Leni Saris woonde boven het boekwinkeltje van tante Mies en zo mocht ik zomaar een keer op visite bij mijn idool. Ik zie het nog moeiteloos voor me, een prachtige klassieke vrouw, keurig gekapt, in een kamer vol met boeken. Ik mocht thee drinken met haar en voel opnieuw hoe bijzonder dat was.

Leni Saris, schrijfster van vele Witte Raven pockets. Ik had er meer dan 300. Ergens ooit heb ik al die boeken weggegeven en stiekem heb ik daar altijd spijt van gehad.

En nu, door die simpele oproep van een collega, ben ik opeens terug in vroeger. Ik heb geen boekjes meer van Irmgard Smits of Leni Saris maar ik werk bij de bieb dus ga ik zoeken in de catalogus én ik vind ze!

Ik reserveer twee titels en heb twee dagen later beide boekjes uit mijn jeugd in handen. Ik ben er echt zo ontzettend blij mee en ja, ík schoot er ook weer van vol.

Beide boekjes lonken me toe vanuit mijn boekenkast en ik ga ze weer lezen vol verwachting. Letterlijk terug in de tijd, letterlijk terug naar de warmte, het gevoel en de beleving van toen. En dat alles door die ene simpele vraag.

Wat is jouw favoriete jeugdboek? 

Zo’n simpele vraag met zo’n enorme impact..

Een méér dan buitengewoon gesprek..

Rakend en intrigerend, dat is de aankondiging al. Vanavond op NPO1 om 20:35, drie politici die geïnterviewd worden door mensen met autisme. Ik sla aan en niet voor niets. Als ervaringsdeskundige mama weet ik hoe puur autisme is. No fake, liegen onmogelijk, verrassingen in overvloed.

En dat is precies wat er in en uit dit programma komt. Onversneden pure vragen waarop alleen een onversneden puur antwoord mogelijk is. Geen gekonkel, geen omwegen, de vraagsteller stelt een overduidelijke vraag waarbij geen ontsnapping mogelijk is. En dat voelen de drie geïnterviewden feilloos aan. Dus no escapes. De puurheid van de interviewers met autisme wordt voelbaar overgenomen wat dit programma tot een verademing maakt. Voor mij als kijker en ik denk stilletjes ook voor de drie politici die vanuit een totaal ander perspectief de vragen beantwoordden. Alleen dat was een verademing.

Ik heb genoten, was stil, vertederd, ademloos en geamuseerd. Voer voor discussie, stof tot nadenken, kortom een fantastische uitzending én aanrader mocht je deze gemist hebben! NPO1, 14 oktober.

Een méér dan buitengewoon gesprek..

Eerst even landen nu..

Deze zondag begint onverwacht mooi met een heerlijke wandeling samen met een vriendinnetje die ik al -te- lang niet gezien heb. Bijkletsen en intussen genieten van de prachtige herfstkleuren en daarna afsluiten met koffie en gebak, wat een heerlijk feestje is dat, en dan ligt de middag nog voor me.

Afgelopen zomer heb ik een prachtige expositie bezocht op landgoed Kleine Noordijk. Natuurlijk kende ik de naam maar het was de eerste keer dat ik er kwam en ook het kleine prachtige theater zag. 

Een paar weken geleden lees ik een aankondiging van een voorstelling daar, door Dictus & Dictus. Ik ben heel nieuwsgierig en besluit een kaartje te bestellen. De voorstelling is vanmiddag en ik verheug me erop omdat het verhaal me pakt. Verwachtingsvol is niet het goede woord omdat ik niet weet wat ik kan verwachten. Ik denk dat verbeeldingsvol misschien een mooier woord is. Het kleine intieme theater voelt als een warm dekentje. Dit is mijn eerste keer hier. 

Vanaf het eerste moment dat de broers Dictus & Dictus opkomen en beginnen laat ik me meevoeren in hun verhaal waarin zang en vertellen elkaar afwisselen versterkt door beelden, échte beelden die hun voorstelling ook letterlijk zichtbaar maken. Ik ga niet de inhoud vertellen omdat ik een ieder die deze voorstelling gaat zien dezelfde onbevangenheid toewens die ik voelde. Want oh wat word je stap voor stap, beeld voor beeld, klank na klank meegevoerd in hun verhaal dat mij af en toe mijn adem doet inhouden. Bij één lied voel ik de tranen opkomen en bij gebrek aan een zakdoekje laat ik die ook maar gewoon druppelen. Ik ben geraakt, geraakt door wat zij vertellen en het publiek doen voelen.

Want dat ik niet de enige ben die diep onder de indruk is blijkt na de voorstelling wanneer er nog wordt nagepraat. Bijna gedwongen terug in de tijd die de meesten nog wel kennen maar waaraan de herinnering vervaagd is. Peter en Wim Dictus leggen die geschiedenis echter pijnlijk bloot. Extra pijnlijk omdat het verhaal ook nu meer dan actueel is. Dat maakt dat je deze voorstelling niet zomaar kunt loslaten. 

Het zorgt voor napraten en ook dat is een extra toegift na de toegift die zij al gaven. Terug op de fiets naar huis voel ik me vol en blij, vol van deze prachtige voorstelling en blij met mijn eerste bezoek aan dit heerlijke theater. 

Eerst even landen nu..

Kind van die zee..

Ik ben een kind van de zee. Dat roep ik mijn hele leven al en het voelt ook echt zo. 

Het kan niet anders of die zaadjes zijn geplant al in mijn vroege kindertijd. Vanaf mijn tweede jaar elke zomer naar Ameland met ontelbare duiken in de Noordzee. Die liefde is voor eeuwig tot op de dag van vandaag. En hoezeer ik ook verliefd ben op Italië, van Toscane tot Sicilië tot onlangs Sardinië, ik word oprecht het gelukkigst aan het strand van Ameland met die altijd heerlijke zee.

Het ruisen van de branding, de wind, de zilte zeelucht. De altijd veranderende duinen, het stuifzand, de schatten op het strand. De geuren van de zee en -afgelopen weekend voor het eerst- fietsend langs het wad vlak voor zonsondergang. De kleurschakeringen over het wad, twee lepelaars, het avondlicht, de kleuren en de geuren, hoe gelukkig en rijk voel ik me dan.

De volgende dag wordt het een boot later, gewoon omdat ik nog niet weg wil, nog geen afscheid kan nemen van “mijn” zee. Broekspijpen omhoog, zeewater scheppen in mijn handen en zo het zout op mijn wangen en op mijn lippen. Stralende zon, een bijna verlaten strand. Licht en lucht en dat eeuwige ruisen van de golven, hard bij vloed en zacht bij eb.

Ik ben een kind van die zee..

Vandaag is zo’n dag met een randje..

Vandaag, maandag, is de sterfdag van mijn lieve papa, alweer drie jaar geleden. Soms voelt het als al veel langer geleden maar in deze dagen voelt het als gisteren. De aanloop naar deze dag is al een poosje bezig.

Ik ga door mijn foto’s barstensvol mooie herinneringen en herbeleef talloze momenten. Momenten uit mijn jeugd en uit mijn volwassen leven, soms ook pijnlijk maar gelukkig vaker mooi en zo dierbaar. De film in mijn hoofd is gestart en de stopknop werkt niet. Ook zonder de foto’s op mijn telefoon volgen zoveel beelden elkaar op, door elkaar buitelend in de tijd, niet chronologisch maar elk beeld zo intens. 

Lieve papa, ik hoor je stem nog zó duidelijk, zie je blik nog zó helder en weet je nog altijd dicht om mij heen. Plotselinge momenten die ik met open hart en handen aangrijp en koester. Terwijl ik dit schrijf zie ik jou lieve papa, met een liefdevolle en goedkeurende blik.

“Stuur je dit de wereld in?”, vroeg je bij een mooie foto. En dat deed ik dan en las jou de reacties voor waar je van genoot en waarover je steeds weer oprecht verbaasd was. Maar lieve papa, je leeft, samen met mama, voort in zovele harten. Voor mijn kinderen en ook voor mij zijn jullie samen het bewijs dat échte onvoorwaardelijke liefde bestaat, wat een mooie erfenis is dat! 

Dus laat ik de film spelen zonder pauzeknop, met tranen, een lach en met liefde in overvloed. Met de blijvende herinnering aan jullie liefde, onvoorwaardelijk, voor altijd.

Vandaag is zo’n dag met een randje…

In liefdevolle herinnering papa 🩶

Regulier of speciaal onderwijs, maar altijd inclusief..

Het achtuurjournaal vandaag. Na het wereldnieuws een slot-item over de toename van leerlingen in het speciaalonderwijs, dit tegen het beleid van de overheid in. Ik zie een blij meisje voor de camera vertellen hoe gelukkig ze is op de Daniël de Brouwerschool in Wilp, dichtbij waar ik zelf woon dus dat triggert me extra. Zij floreert op die school, voelt zich niet meer buitengesloten en wordt niet meer gepest. Ze bloeit op.

Extra getriggerd ook omdat ik zelf met mijn oudste zoon de waarde heb leren kennen van het speciaalonderwijs. Ook extra omdat ik van dichtbij de bijna onmogelijke opdracht zie bij leerkrachten die zich moeten voegen naar de nieuwe norm van inclusief onderwijs waar ieder kind zichzelf moet kunnen zijn met gelijke kansen en tijd in het regulier onderwijs. Een terugkerende discussie waarbij ik inmiddels niet meer weet hoe ouders hier hedentendage instaan. Mijn kinderen zijn inmiddels volwassen.

Ik weet wel hoe ik hier zelf in sta, met volle overtuiging. Als moeder van een zoon die “anders” was en is werd ik al snel geconfronteerd met het feit dat hij in het reguliere (adaptieve) onderwijs niet kon functioneren. Niet voor hemzelf en ook niet voor de bevlogen en betrokken leerkrachten. Sommige kinderen hebben nu eenmaal een andere aanpak en begeleiding nodig en daar is niks mis mee. Maar daar moet wel ruimte voor zijn en kennis en kunde. Dat kan en mag je niet verwachten van een leerkracht met een grote klas waarin hij of zij elk kind de juiste aandacht wil kunnen geven wat in alle realiteit simpelweg onmogelijk is, hoe bevlogen ook.

Dus ik was blij dat mijn zoon naar het speciaal onderwijs kon gaan en nee, ook daar ging alles niet vlekkeloos maar wél met meer ruimte en specifieke kennis en kunde. De bevlogenheid van de leerkrachten maakte geen verschil, elke leerkracht doet het vanuit zijn of haar donder, zo weet ik uit ervaring. 

Was en is mijn kind “anders”? Ja, hoewel het maar net is hoe je dat “anders” definieert. Mijn oudste dochter is ook “anders” en heeft in het regulier onderwijs heel veel onbegrip ervaren. Toch heeft ze het gered, ook weer door zo’n speciale leerkracht in fases waarbij juist dat verschil bepalend was en is. Oudste zoon heeft zich ontwikkeld met zijn talenten die opgemerkt zijn juist door trajecten binnen de Gemeente Voorst met een doorverwijzing naar Eega, de moeite van het googelen meer dan waard.

Ik weet zeker dat mijn zoon het binnen het regulier onderwijs niet gered zou hebben, ondanks bevlogen leerkrachten. Ik weet zeker dat mijn dochter wellicht meer baat gehad zou hebben met een aangepaste vorm van onderwijs waarbij ze mogelijk meer rust en zelfvertrouwen gehad zou hebben maar dat is een aanname en hoop. Dat zij zich heeft kunnen ontwikkelen tot wie zij nu is, is te danken aan haar vechtlust en aan de steun die zij van enkele parels van leerkrachten heeft gekregen. Parels die zoals in een oester zeldzaam zijn.

Niet omdat “de leerkracht” niet wil maar omdat het simpelweg onmogelijk is om elk kind, hoe mooi ook, hoe inclusief ook, op dezelfde lijn te zetten met kinderen zonder een diagnose.

Voor de goede orde, voor mij is een diagnose geen minderwaardigheidsverklaring, geen tekortkoming. Juist met een diagnose zou het mogelijk moeten zijn om het kind het juiste onderwijs te geven, in veiligheid, voor zowel het kind als de leerkracht. Overigens, ook zonder diagnose zijn er kinderen die behoefte hebben aan extra ondersteuning en begeleiding.

In mijn huidige werkomgeving zie ik prachtige mensen die als leerkracht afgehaakt zijn en nu hun kennis en kunde met hart en ziel inzetten voor juist die specifieke leerlingen vanuit een ander perspectief. Daar word ik heel warm van.

Inclusiviteit heeft niets te maken met speciaalonderwijs. Elk kind, elk mens is uniek, is inclusief. Speciaalonderwijs heeft niets met inclusiviteit te maken maar met de behoefte van een kind met een beperking of een stoornis of een specifieke ondersteuning. Speciaalonderwijs voorziet daarin met leerkrachten die daarvoor opgeleid zijn en die helaas ook steeds minder tijd en ruimte krijgen voor hun zo belangrijke vak.

Wat al die leerkrachten, actief of afgehaakt, bindt is hun bezieling. Bezieling voor het onderwijs aan onze kinderen, onze toekomst.

In onderwijs, regulier of speciaal, maar altijd inclusief. Inclusiviteit is menszijn, met respect en acceptatie van en naar elkaar, maar wél in een passende omgeving.

(Geschreven vanuit mijn donder als moeder van..)

Pure ruimte..

Soms neemt het leven een onverwachte wending door de stappen die je maakt, of is het omgekeerd? Dat je stappen kunt maken door een wending van het leven? Hoe dan ook, ik zit met een grote glimlach thuis op mijn bank na een weekend vol onverwachte ontmoetingen en gebeurtenissen en ook vandaag ging het gewoon verder.

Sinds twee weken ga ik (op proef) naar een koor in Twello, StemmIn. Een voornemen dat ik al had sinds januari maar het kwam er zoals zoveel niet van. Te vol, te veel, te intens. Begin mei maakte ik de overstap van de bibliotheek in Zutphen naar Twello. Een lang proces maar oh wat een goede keuze was dat voor mij. Liefde en passie voor de reuring en diversiteit in Zutphen hield me lang tegen maar na de knoop te hebben doorgehakt blijkt Twello een warme haven, net zo liefdevol maar iets minder intens, en dat is waaraan ik onbewust behoefte had. En zo wentel ik me steeds meer in de bubbel van Twello, met dezelfde passie en reuring als in Zutphen, maar even een versnelling lager. Dat terugschakelen heeft er voor gezorgd dat ik meer rust voel en daardoor eindelijk weer meer ruimte voor nieuwe dingen of voor dingen die ik al te lang heb laten liggen, zoals schrijven en beeldhouwen. Die laatste twee heb ik het afgelopen jaar zo verwaarloosd! Maar de hemel is helderder geworden, de rust daalt in en er komt ruimte, steeds meer ruimte. Ruimte waarin ik eindelijk de stap heb gemaakt om lid te worden van een koor dat direct al warm en vrolijk aanvoelt. En vanuit die warmte ruimte om gewoon ongecompliceerd naar een zo mooi klein festival te gaan, Twello Unplugged op het heerlijke schapenweitje.

Genieten van de grote mensen en kleine mensjes want oh wat is het prachtig om die kleintjes ongeremd te zien opgaan in de muziek, veilig en omarmd. De sfeer was uniek, warm en intiem, Twello puur, Twello Unplugged, wat een aanwinst!

Het is nu maandagavond terwijl ik dit schrijf. Ik betrap mezelf erop dat ik een grote glimlach op mijn gezicht heb. Dat zegt iets wezenlijks over mijn beleving en ik ben echt niet de enige, zo heb ik inmiddels wel gehoord.

Ja alles, alles kan een mens gelukkig maken, maar voor mij is puur het toverwoord.

Pure ruimte..

Mag ik vragen om de Zandtovenaar?

Ik kom thuis, thuis in mijn eigen veilige huisje met mijn heerlijke tuintje. Thuiskomen na een lange en intensieve “HEI-dag” met collega’s van BIJ de bieb op de heerlijke locatie bij Buitenpost waar ik een paar jaar geleden nog met zoveel plezier werkzaam was. Dat maakt dus drie keer thuis, bij de bieb, bij Buitenpost en in mijn eigen huisje.

Na even heerlijk landen met een zonnetje in mijn tuin verhuis ik naar binnen om te gaan koken. Dat moet ik nog steeds gaan doen want ik las eerst even de nieuwsberichten op NOS waarna ik besloot de tv maar even aan te zetten. De kop waardoor ik dat besluit nam was die van en over Wilders. “Wilders wil “binnen enkele weken” alle grenzen dicht voor asielzoekers, anders is de PVV weg”.  Ik klikte het videomoment aan en na de warme dag trok er een ijskoude wind door mij heen, kilte tot op het bot. En ja, in nuances heeft hij mogelijk best een punt, maar dat zijn slechts nuances in een grote pan van afwijzing en vooral modder. En die modder associeer ik niet met de fysieke modder van het blotevoetenpad, maar met giftige dampen vanuit breinen die niet meer in verbinding zijn met onze aarde en met alles en iedereen die daarop leeft. Een soort van vervroegd gecreëerde ijstijd, auteur de heer Wilders, bewonderaar van Poetin.

Grenzen dicht. Sluiting van AZC’s. Terugsturen van mensen naar Syrië omdat het daar nu veilig is. Zomaar een paar punten van de PVV die zegt zijn handschoenen uit te doen. Ik krijg daar een heel akelig gevoel bij. Mijn associatie durf ik niet eens te benoemen maar het heeft iets te maken met de Tweede Wereldoorlog.

Terwijl ik dit schrijf hoor ik vanuit de verte de tv, over Trump, over Poetin, over Gaza, over macht en onmacht, over bombardementen, vernietiging en totale waanzin. Daarbij lijkt Wilders nog een peuter in de zandbak. Die zandbak waarin vaak juist die eerste grenzen gezocht en bepaald werden en worden. Zandbakken overal in de wereld, klein of groot, bedoeld om samen in te spelen, alleen maar liever met anderen, met elkaar. Samen grenzen verkennen, stellen en ook verdedigen, maar wel samen, met open vizier en oog voor elkaar.

Juist dat laatste, oog voor elkaar, lijkt steeds vaker en meer te verzanden in die ooit zo overzichtelijke zandbak. Mijn zandbak vroeger was niet altijd veilig maar wel vertrouwd. Mijn zandbak in het nu is verrijkt met nieuwe bezoekers met elk hun reisverhaal. Helaas is dat reisverhaal vaak een vluchtverhaal met heel veel angsten, zorgen en verdriet. Deze reizigers hebben eindelijk een veilige haven bereikt, zo hopen en vertrouwen zij. Een vertrouwen dat met de recente uitspraken van Wilders (ik zeg geen meneer meer) volledig onderuit wordt gehaald zonder enige nuance. Iets dat mij doet terugdenken aan een kreet die ik niet zelf heb meegemaakt maar die mij door overlevering én door geschiedenislessen is meegegeven: “ Ausländer raus!”. Een kreet met een foute en na later bleek een vernietigende lading.

Mag ik vragen om de Zandtovenaar?

80 jaar vrijheid, voor mij en hopelijk ooit voor jullie..

Ik ben thuis na een heerlijke week vakantie met een tripje langs de Moezel. Dodenherdenking op een Duitse hotelkamer, vreemd maar misschien wel juist daardoor extra bewust. Vandaag dus weer thuis en voor de tv voor het bevrijdingsconcert op NPO1 waar ik bewust op heb afgestemd. Vele woorden die mij treffen maar vooral die van Stef Bos die vertelt hoe hij zijn kinderen voorleest uit de verhalen van zijn moeder. Dat triggert, met in mijn herinnering de verhalen van mijn eigen vader en moeder.

Papa, die als kind Rotterdam heeft zien branden, in de hongerwinter is weggestuurd naar het platteland zodat hij veilig was en te eten had. Mama, die een joods vriendinnetje nooit meer terugzag en zich nog zo scherp de Duitse soldaten in haar geboortedorp Winsum herinnerde waarbij zij haar toen geheel eigen versie zong van Rosamunde. De tekst kan ik nog moeiteloos zingen, hard en oh zo waar. Ik ga die tekst hier niet opschrijven omdat ze van die tijd was en voor nu alleen maar de pijn en wanhoop van toen vertelde, maar de woorden zingen onontkoombaar in mijn hoofd als een mantra van lang geleden terwijl ik die tijd zelf niet heb meegemaakt.

Niet de tijd, wel de verhalen, zowel van mijn papa als van mijn mama. Honger in Rotterdam versus platteland in Groningen. Mijn ene opa die met bonnen zijn gezin moest onderhouden, mijn andere opa die clandestien slachtte als slager en zo zijn eigen gezin en vele anderen letterlijk in leven hield. Verhalen die naar boven borrelen terwijl ik op de achtergrond kijk en luister naar het bevrijdingsconcert op NPO1. Kinderen voor kinderen zingen en dansen vol hoop en passie. Ouderen vertellen hun verschrikkingen vanuit hun overleven. Zangers zingen over het thema, anderen vertellen hun verhaal. Noraly, die “moorkop” genoemd werd maar vanavond vertelt over vrijheid en non-vrijheid. “Leef niet in angst”. Weinig woorden maar met een enorme impact.

En ik bedenk me de vluchtelingen van nu, onbekend en onbemind maar vooral ook gekend en bemind. Ik ken hun namen, slechts enkele van velen maar elke naam staat voor een mens. Een mens op de vlucht, een mens zoekend naar veiligheid en geluk, een mens zoekend naar de menselijkheid die henzelf zo kenmerkt.

En dus noem ik hierbij met eerbied en respect de namen van die enkelen die ik zelf mocht ontmoeten op mijn pad. Mensen die gevlucht zijn, mensen op zoek naar vrijheid, naar verbinding vanuit hun hart. Mensen die zoeken, hopen en verlangen naar een veilig en liefdevol bestaan in dit land dat hen opving (zo zien zij dat nog steeds allemaal zelf vanuit hun donder!).

Dus. namens mijn opa’s, oma’s, mijn papa en mijn mama, die allemaal weten wat onvrijheid was, en namens mijzelf die op mocht groeien in vrijheid, een liefdevol dankjewel en woord van hoop voor hen die mijn pad mochten kruisen.

Emre, Seham, Walah, Sümeyye, Bilal, Nurdan, Omer & Irem, dank voor wat jullie mij geleerd en gegeven hebben.

80 jaar vrijheid, voor mij en hopelijk ook ooit voor jullie..

Bijna dertig jaar later…

Precies dertig jaar geleden zit ik nog boven in ons huis op kantoor, aan het werk zoals wel vaker. Die avond schrijf ik ook nog een heel epistel aan jou, mijn ongeboren kind dat ik over vier weken verwacht. Het wordt laat die avond. De volgende dag op pad voor de laatste “kraam”boodschappen. Jouw vader en ik zijn in Hengelo als ik opeens iets voel dat ik niet kan stoppen. Ik bel met de verloskundige die me direct doorverwijst naar het ziekenhuis voor controle. Binnen het uur lig ik in een ziekenhuisbed waar nog geen tien minuten later de eerste wee zich aandient. Jouw vader spoedt zich naar huis om wat spulletjes op te halen en wordt daar overvallen door jouw opa en oma die langskomen met oliebollen want het is Koninginnedag die dag, ook op een zaterdag net als dit jaar. Iedereen in de zenuwen natuurlijk want je komt vier weken te vroeg. 

In het ziekenhuis gaat alles op topsnelheid. Binnen drie uur na die eerste wee wordt jij om 21:04 geboren. Mijn oh zo kleine meisje dat na een kort momentje in mijn armen direct bij me wordt weggehaald omdat je in de couveuse moet. Ik kan niet wachten tot ik naar je toe mag! En daar lig je dan, jouw beeld zo haarscherp op mijn netvlies gebrand in dat eerste uur van jouw leven.

En och lief prachtkind, jij en ik weten dat jouw leven niet over rozen ging, dat er heel veel obstakels en diepe dalen waren maar gelukkig ook hoogtepunten met heel veel liefde. 

Je hebt veel overwonnen lieve dochter , we zijn op onze weg samen steeds meer verstrengeld geraakt. Onze navelstreng is onverbrekelijk voor eeuwig.

En nu tikt de klok door, op naar morgen, jouw geboortedag en de herinneringen buitelen in overvloed door mijn hoofd. Nog één nachtje slapen, weet ik nu.

Bijna dertig jaar later…

Dág mooie bieb Zutphen, wat was je een warm bad..!

Vandaag, donderdag 24 april is het dan echt zover, mijn laatste werkdag in de bieb in Zutphen. Tien dagen geleden al een warm afscheid van “mijn” vrijwilligers, drie dagen later een verrassingsafscheid van mijn collega’s van Team Service en vandaag dan echt de laatste werkdag waarbij ik denk dat ik alles al gehad heb. Dat blijkt niet zo te zijn.

Deze laatste dag word ik verrast en verwend met wéér zulke lieve attenties van collega’s. Cadeautjes met een lief kaartje en ook weer prachtige woorden waar ik stil van word maar oh zo blij mee ben. Deze laatste werkdag is mijn kers op een heel bijzondere taart.

Een taart, gemaakt van multi-culti ingrediënten uit alle windstreken. Versierd met alle kleuren uit de regenboog. Met een smaak en topping die hun weerga niet kennen, kortom een wereldfeestje, en dat in prachtig Zutphen. Zutphen met haar antroposofische bevolking vol geur en kleur en inclusiviteit. Jong en oud, een bonte warme mengelmoes van mensen met als verbinding de liefde voor boeken, voor lezen, voor leren, voor samen delen en vooral voor samen léven.

Wat heb ik al die indrukken opgeslorpt, wat heb ik genoten van die diversiteit, van toevallige toerist tot vaste bezoeker met elk hun eigenheid en eigen-zijn.

Ik schrijf dit met een grote glimlach terwijl de beelden in mij naar boven komen. De beelden van nieuwkomers die zo graag een bijdrage willen leveren aan het land dat hen heeft opgevangen. De beelden van de veelheid van klassen, van ISK en praktijkonderwijs tot vrije school, VO, MBO en alles daartussen en eromheen. De bevlogen leerkrachten die dat begeleiden en onze bevlogen leesmediacoaches die hierbij de verbinding maken en zijn. De groeiende activiteiten voor jong en oud, van Bieblab tot digitale ondersteuning voor wie dat nodig heeft. Dat alles gefaciliteerd door bevlogen collega’s, hoe mooi is dat! En ja, ik besef dat ik het woord bevlogen al drie keer herhaald heb en dat is onbewust en daarmee geen toeval.

“Vaste” medewerkers met elk hun competentie, vrijwilligers met elk hun achtergrond én motivatie om dit te doen en zich hiervoor in te zetten. Het is een magische cocktail waarbij ieders ervaring gemixt wordt tot die steeds weer nieuwe of juist vertrouwde smaak. Een cocktail, eigenlijk is dat precies het juiste woord. Gemixt door en bestaand uit verschillende ingrediënten, vervolgens door elkaar gehusseld, “shaken of stirred”, alias James Bond.

Juist die mix maakt de magie, juist die mix is onmisbaar, juist die mix maakt de bieb als ontmoetingsplek zo mooi, zo wezenlijk en zo onmisbaar.

En ja, Zutphen wat ben je mooi!!

Maar straks na mijn overstap naar Twello vind ik ook daar weer die verbinding. Misschien kleiner maar in de kern net zo waardevol. En dus blijft mijn grote glimlach, van afscheid naar nieuw begin vol vertrouwen en verwachting en een nieuwe taart, met wie weet wat voor nieuwe kers!

Dág mooie bieb Zutphen, wat was je een warm bad..!

(Foto vaste bezoeker Johnny in het kader van pure verbinding)

Het voelt als “ontkoppeld”.. vrij en vooral blij!

Al een flink aantal weken heb ik last van mijn schouder en bovenarm en het wordt met de dag erger dus ga ik toch maar even langs de huisarts die een overbelaste pees vermoedt. Nog even aanzien is haar advies en anders naar de fysio. Dus dat nog even aanzien doe ik maar de pijn wordt elke dag een beetje meer. Twee collega’s bij de bieb adviseren mij om naar Frank te gaan, Praktijk De Kern in Twello. Hij is gespecialiseerd in frozen shoulders, zo vertellen ze mij. Al verschillende keren heb ik publicaties van en over hem gelezen in het Voorster Nieuws. Elke keer dacht ik “misschien moet ik daar eens naartoe?”, maar zoals met zoveel dingen is dat er niet van gekomen.

Tot nu, tot vandaag, 16 april. Ik heb een afspraak met her verzoek twee grote badhanddoeken mee te nemen. Dat zal wel een intensieve massage worden denk ik terwijl ik twee badlakens uit de kast pak. Als ik aan de beurt ben vraagt Frank eerst wat mijn klachten zijn. Ik vertel, hij luistert en stelt vragen. Dan vraagt hij me om mijn schoenen uit te doen. Uhm, alleen mijn schoenen? Ja dus, zelfs mijn sokken mag ik aanhouden. Ik moet ontspannen gaan staan en Frank beschrijft wat hij ziet. Mijn houding, mijn onbalans, alles in detail benoemd. Ik mag een badlaken op de tafel leggen, gewoon omdat dat prettiger voelt. Uitkleden is niet nodig. Ik begrijp het niet maar wacht af, ben reuze benieuwd naar wat komt.

De volgorde weet ik niet meer, wel dat Frank eerst voorzichtig gecheckt heeft tot hoever ik mijn rechterarm kon optillen (bijna niet), en ook de linkerarm (soepel). Eenmaal op de tafel gaat hij eerst aan de gang met mijn neusbotje en vervolgens komen mij beide oorlelletjes aan de beurt. Ik vraag niks, ik wacht af.

En voor de sceptici die nu de slappe lach krijgen of afhaken een vriendelijke uitnodiging om vooral nog heel even door te lezen. Frank is namelijk allesbehalve zweverig.

Want daarna mocht ik proberen mijn rechterarm op te tillen, eerst met en daarna zonder ondersteuning. En dat ging soepel en moeiteloos, zonder enige pijn! Volkomen sprakeloos en verbijsterd onderga ik vervolgens de -wat ik inmiddels als meest passend woord heb bedacht- ontkoppeling van andere gewrichten zoals mijn knieën en leer ik over de waarde van de ossenhaas (nee, geen vlees maar een spier, zoek het maar op). 

Resultaat na een uur? Geen pijn meer in mijn arm per direct, een voelbaar andere houding, een gevoel van totale ontspanning en reset. Reset van het brein is zoals Frank het ook beschrijft. Niet te bevatten maar zo voelbaar pure realiteit.

En nu is het inmiddels avond, uren erna. Wanneer ik denk “dit kan niet waar zijn, dit is niet echt” sta ik op en til mijn arm op, bijna voorbereid en alert op die inmiddels zo vertrouwde “au”. Maar die “au” blijft uit, eenvoudig omdat die er niet meer is. Pijnloos hef ik mijn arm omhoog.

Eén week later een controle. Enthousiast vertel ik dat ik geen centje pijn meer heb maar nog wel een soort van flashback. Tijdens de controle blijkt alles soepel behalve die ene rechter schouder die ik blijk te compenseren . Een kleine reset volstaat en net als een week ervoor stap ik blij verbijsterd en verwonderd de deur weer uit.

Het voelt als “ontkoppeld”,.. vrij en vooral blij!

“Mijn”. Nee, ónze vrijwilligers, met elkaar, voor elkaar, maar juist voor die ander!

Het is (nog net) maandagavond 14 april. Ik zit nog in de bank en wil naar boven gaan maar ik lees net een appje van één van “mijn” vrijwilligers over een “lief vlammetje”. Dat triggert. Welk vlammetje, mijn laatste? Ik wil eigenlijk naar bed maar check dat laatste vlammetje en besef dat juist vandaag vraagt, nee schreeuwt om een nieuw vlammetje.

Vandaag 14 april. De dag dat ik afscheid neem als vrijwilligerscoördinator van “mijn” vrijwilligers in de front-office van de bibliotheek in Zutphen na minder dan twee jaar. Bizar hoe je in zo korte tijd vervlochten en bevlogen kunt raken in iets dat je niet eerder kon verwachten, simpelweg omdat het nieuw is.

Nieuw, maar niet onbekend. Bekend, omdat het dicht bij jezelf blijkt te zijn. Dichtbij jezelf, omdat je inmiddels hebt geleerd dat dit de enig juiste optie is om zuiver te kunnen zijn en te blijven, elke dag opnieuw. 

Die leerperiode begint in juli 2023 wanneer ik officieel wordt aangesteld als vrijwilligerscoördinator in Zutphen. Het is het begin van een ontdekkingsreis. Zelf afkomstig vanuit de rol van vrijwilliger (gastvrouw) in Twello stap ik binnen met de normen en waarden zoals ik die gewend ben vanuit daar. Dat blijkt een andere wereld te zijn. Ik zoek en verken, vanuit mijzelf en met openheid naar wat voor mij ligt en stapje voor stapje verkennen we elkaar, mijn nieuwe vrijwilligers en ik, in eerst voorzichtige verkenning en gaandeweg met steeds meer vertrouwen wederzijds. 

De band en het wederzijds leren en begrijpen groeit en daarmee ook de genegenheid voor elkaar. Of is het andersom?  Is genegenheid voor elkaar misschien de ingang naar respect voor elkaar? Voer voor een avond bij kaarslicht denk ik maar zo. Feit is dat wederzijds respect naar en openheid met elkaar de absolute voorwaarden zijn om het samen te doen. En dan ook gewoon alles wat zich op de werkvloer voordoet. Wat voor de één simpel is kan voor de ander lastig zijn en omgekeerd. Dus heeft een ieder zijn of haar eigen kracht. Die krachten bundelen is dat wat uiteindelijk het beste resultaat brengt. Ik vermijd hierbij het woord “succes” bewust, want wat is succes?

Resultaat kan alles zijn. Klein of groot, meetbaar of voelbaar, bedrijfsmatig of persoonlijk, groot of klein. Resultaat telt, ook al is het nog zo klein of fragiel. En laat dat nou juist de kracht zijn van vrijwilligers, mijn vrijwilligers! Een ieder in zijn of haar eigen kracht maakt het verschil in contact met hen die het nodig heeft.

Of het nu gaat over hulp bij digitale vragen of het zoeken naar verbinding, het vinden van een goed boek of een interessante lezing of workshop of gewoon even een praatje, de gids voor velen is die ene vrijwilliger op de juiste plek, op de juiste tijd.

Dat geldt voor veel instanties maar ik ga uit van mijn eigen perceptie bij de bieb, “mijn” vrijwilligers in de front-office. Met kun kennis van boeken en hun inleving in de maatschappij en de mensen. 

Ik neem in Zutphen trots afscheid van een geweldige club vrijwilligers daar en kijk uit naar mijn overstap naar “thuis” in Twello waar ook weer een fantastische club mensen zich met hart en ziel inzet.

“Mijn”?, nee, ónze vrijwilligers, met elkaar, voor elkaar! En nog belangrijker, juist voor die ander!

Misschien wel juist omdat het lente is?

Gisteren was het een eerste zonovergoten lentedag. Blije mensen op straat en overvolle terrasjes. Ook voor mij een heerlijke lentedag waarvan ik samen met mijn lieve dochter heb genoten. Niet op een overvol terras maar in de rust en intimiteit van een gezellig restaurantje binnen.

Dochter blij, ik blij, samen blij.

Het voelt extra dierbaar omdat het drie weken geleden is dat een goede vriendin van haar volkomen onverwacht is overleden. Jong en vol toekomstplannen vol verwachting en dan toch zomaar ineens weg, definitief. Ook ik kende haar en had een bijzondere band met haar. Dat maakt de beleving met mijn prachtkind extra kostbaar, omdat het zomaar over kan zijn, kwetsbaar als het leven is. Dus wordt de spreuk “pluk de dag, Carpe Diem” weer zoveel meer dan een tegeltjeswijsheid, een diep besef.

Vanavond mijmer ik erover. Mijmeren was een favoriet woord van mijn papa en zo val ik terug in de tijd en in de herinneringen. Herinneringen van verliezen en afscheid nemen voor altijd. Daarbij kolkt dan mijn aversie naar boven tegen het woord “gecondoleerd”. Met name de laatste jaren krijg ik dat woord niet meer uit mijn strot en zeer waarschijnlijk heeft dat te maken met met jeugd. De aversie tegen dat woord wordt steeds sterker. Ik kies ervoor om bij condoleances (dat woord heb ik geen moeite mee) iets anders of gewoon niets te zeggen. Of juist misschien wel genoeg, met woorden zonder woorden. Met een blik, een extra handdruk, een omhelzing. Maar niet dat -voor mij- zo kille, hulpeloze “gecondoleerd”, hoe goed bedoeld ook.

Waarom dit nu zomaar bij mij opkomt? Ik weet het niet maar niets is zomaar. Misschien juist wel omdat gisteren zo’n ongelooflijk kostbaar moment was, intens en vol liefde zonder maskers, puur en ongerept.

De zon schijnt, de bloembollen barsten open, de bomen en struiken ontluiken in hun frisse groen. Het leven lijkt in alles voluit tot bloei te komen, dus..

misschien wel juist omdat het lente is?

Galerie The Waverly, een fenomenale voorstelling..

Het is een paar weken geleden als een goede vriendin me vraagt of ik zin heb om mee te gaan naar een voorstelling van haar zoon Pepijn. Natuurlijk zeg ik ja want die voorstellingen zijn altijd leuk en bijzonder. Wat later begrijp ik dat het geen cabaret is maar een voorstelling die gaat over dementie/Alzheimer met Anne-Wil Blankers in de hoofdrol. Anne-Wil was (is) een actrice waar mijn moeder fan van was. Dat maakt het extra bijzonder dus ik kijk ernaar uit.

Vanavond is het zover. De voorstelling is in Orpheus in Apeldoorn en het publiek bestaat voor het grootste deel uit ouderen. Voorafgaand aan de voorstelling waarschuwt vriendin mij dat het behoorlijk aangrijpend is. Ik heb het stuk al gegoogeld en een pakje zakdoekjes in mijn tas gestopt die ik gedurende de voorstelling ook hard nodig heb.

Want oh wat is het onvoorstelbaar herkenbaar en rakend. Het verdwalen in de tijd, de verwarring bij de hoofdpersoon én haar familie. De langzame aftakeling zo zichtbaar verbeeld, zo herkenbaar ook. De wanhoop en frustraties bij de familie, de machteloze en kansloze strijd met daarbij ook gelukkig de noodzakelijke humor, soms licht maar ook gitzwart. Ik heb ademloos gekeken en beleefd, gelachen maar ook zó gehuild! Wat me het meeste geraakt heeft is de subtiele verandering die Anne-Wil zo in detail neerzet in woorden, herhalende zinnen maar vooral in haar manieren van steeds meer kwetsbaar bewegen. Haar manier van lopen, stapjes, stampen met die onbeschrijfelijke wanhoop en verwarring, het raakt me tot op het bot, in elke vezel.

In een recensie lees ik later dat iemand schrijft dat ze niet begrijpt dat er op bepaalde hartverscheurende momenten gelachen wordt omdat ze wel wil schreeuwen “zo is het echt!”. Dat gevoel deel ik, al besef ik dat lachen soms ook uit ongemak kan zijn.

Maar lieve mama, ik begrijp waarom je zo fan was van Anne-Wil Blankers, want wat heeft zij dit onbeschrijfelijk goed neergezet. Weer thuis kijk ik even naar boven, buiten, naar de volle maan en de heldere sterren en ik zeg: “dag lieve mama, het was zó mooi vanavond, je zou genoten hebben.”

Galerie The Waverly, een fenomenale voorstelling..

Mijn god, ze zijn echt volwassen..!

Mijn lieve dochter is niet van het bellen. Teveel prikkels, te sociaal belastend. Mijn mooie oudste zoon is al helemaal niet van het bellen en jongste zoon appt ook liever dan dat hij belt. Ik ben er inmiddels aan gewend en accepteer het als horend bij hen.

Maar dan zomaar opeens heb ik een onverwacht prachtig telefoongesprek met mijn meisje. Ze klinkt ontspannen, ondanks de voor haar spannende ervaringen, maar ze klinkt niet gestresst. Ook het telefoongesprek daarna met jongste zoon is ontspannen met wederzijds begrijpen.

Dochterlief heeft vast al gegeten, zoonlief haalt net een pizza uit de oven en bij mij is de lasagne bijna klaar.

Wanneer de gesprekken beëindigd zijn en ik mijn maaltijd verorberd heb zak ik achterover in mijn bankje met een blije en trotse glimlach. Want met een levensreis vol hobbels en dalen hebben ze het alledrie toch maar mooi geflikt! Hun eigen levenspad gevonden, elk passend voor hen, met hoop en zelfvertrouwen, hoe mooi is dat?!

Zoekend, vechtend, met veel hindernissen maar kijk waar ze nu zijn, op eigen kracht maar ook met liefdevolle ondersteuning en vooral vertrouwen.

Mijn god, ze zijn echt volwassen..!