Een flashback naar engelen in de zorg..

Sinds augustus dit jaar ben ik lid geworden van een koor, StemmInn in Twello en vanmiddag heb ik de voor mij eerste uitvoering bij een verzorgingshuis in Apeldoorn. Op het programma staat een selectie van kerstliedjes en ik vind het spannend. Niet alleen omdat het voor mij mijn eerste uitvoering is maar ook de locatie, het publiek, en dat blijkt terecht. 

We worden gastvrij ontvangen in een huiskamer met koffie, thee en lekkernijen, geserveerd in en op servies van vroeger, warm en huiselijk. Als het tijd is verhuizen we naar de eerste huiskamer waar de bewoners al klaarzitten voor ons. Ik kijk en slik de brok in mijn keel weg, zo goed als mogelijk want oh wat val ik terug in de tijd. Ik zie mijn mama weer, genietend van de liedjes en mijn papa als onvoorwaardelijke liefde aan haar zijde.

Ik zie het genieten maar ook bij sommigen de verwarring. Ik zie de toewijding en liefde van de verzorgers en ben daar net als vroeger door geraakt. De mevrouw die bijna vanuit haar stoel dirigeert, de kleuterjuf die enthousiast praat en klapt, de meneer met zijn mondharmonica, de mevrouw die het allemaal niet begrijpt en het niet kan verwerken. De verzorgenden die dat alles zien en opvangen. En ja, ik zing uit volle borst en geniet van het genieten van de bewoners. 

Na afloop voel ik me trots en blij, papa en mama zijn vast trots. Maar vooral raakt me de blijdschap van één van onze koorleden die dit optreden als verzorgende al jaren op haar verlanglijstje had staan. Voor mij een engel in de zorg, zoals ook mijn mama engelen om haar heen had, onbetaalbaar en niet in geld uit te drukken!

Deze middag heeft me geraakt, weer teruggebracht naar herinneringen aan een moeilijke periode, maar hoe mooi dat ik onderdeel mocht zijn van dit lichtpuntje.

Een flashback naar engelen in de zorg..

Galerie The Waverly, een fenomenale voorstelling..

Het is een paar weken geleden als een goede vriendin me vraagt of ik zin heb om mee te gaan naar een voorstelling van haar zoon Pepijn. Natuurlijk zeg ik ja want die voorstellingen zijn altijd leuk en bijzonder. Wat later begrijp ik dat het geen cabaret is maar een voorstelling die gaat over dementie/Alzheimer met Anne-Wil Blankers in de hoofdrol. Anne-Wil was (is) een actrice waar mijn moeder fan van was. Dat maakt het extra bijzonder dus ik kijk ernaar uit.

Vanavond is het zover. De voorstelling is in Orpheus in Apeldoorn en het publiek bestaat voor het grootste deel uit ouderen. Voorafgaand aan de voorstelling waarschuwt vriendin mij dat het behoorlijk aangrijpend is. Ik heb het stuk al gegoogeld en een pakje zakdoekjes in mijn tas gestopt die ik gedurende de voorstelling ook hard nodig heb.

Want oh wat is het onvoorstelbaar herkenbaar en rakend. Het verdwalen in de tijd, de verwarring bij de hoofdpersoon én haar familie. De langzame aftakeling zo zichtbaar verbeeld, zo herkenbaar ook. De wanhoop en frustraties bij de familie, de machteloze en kansloze strijd met daarbij ook gelukkig de noodzakelijke humor, soms licht maar ook gitzwart. Ik heb ademloos gekeken en beleefd, gelachen maar ook zó gehuild! Wat me het meeste geraakt heeft is de subtiele verandering die Anne-Wil zo in detail neerzet in woorden, herhalende zinnen maar vooral in haar manieren van steeds meer kwetsbaar bewegen. Haar manier van lopen, stapjes, stampen met die onbeschrijfelijke wanhoop en verwarring, het raakt me tot op het bot, in elke vezel.

In een recensie lees ik later dat iemand schrijft dat ze niet begrijpt dat er op bepaalde hartverscheurende momenten gelachen wordt omdat ze wel wil schreeuwen “zo is het echt!”. Dat gevoel deel ik, al besef ik dat lachen soms ook uit ongemak kan zijn.

Maar lieve mama, ik begrijp waarom je zo fan was van Anne-Wil Blankers, want wat heeft zij dit onbeschrijfelijk goed neergezet. Weer thuis kijk ik even naar boven, buiten, naar de volle maan en de heldere sterren en ik zeg: “dag lieve mama, het was zó mooi vanavond, je zou genoten hebben.”

Galerie The Waverly, een fenomenale voorstelling..

Even samen met mijn mama verdwaald in de tijd..

Vandaag is het 8 juni, de geboortedag van mijn mama. Als ik wakker word en even later op mijn telefoon kijk komt die eerste herinnering al binnen, leve de digitale wereld. Met een eerste kop koffie ga ik met mijn mobiel terug in de tijd en verdwaal. 

Verdwalen kan heerlijk zijn maar ook verdrietig. Het is heerlijk wanneer je jezelf kunt verliezen en weer kunt terugvinden in mooie herinneringen. Verdrietig is het wanneer je jezelf verliest en het niet meer weet, zoals mijn lieve mama in haar laatste jaren van dementie. Haar blik gaf zo duidelijk aan waar ze op dat moment was, helemaal even in het hier en nu, terug in het verleden of ergens onderweg verdwaald. Op deze foto woonde mama al in een zorginstelling op een gesloten afdeling, maar hier, op deze foto is dat niet te zien. Mama oogt jong en helder met haar 88 jaren oud toen. Mama zoals ik mij haar herinner, met haar altijd open blik vol liefde, gevoel, plezier en genietend van het moment. Haar ogen stralend, haar huid glad. Haar 88 jaar geef je haar op deze foto zeker niet.

Ik mijmer door en verdwaal in het verleden, overspoeld door zoveel herinneringen, misschien wel net als zij. Alleen is er bij mij geen angst, paniek of onzekerheid. Verwarring soms wel, maar dat is van alle leef-tijden en dat mag. Ik herdenk, gedenk en herbeleef die unieke mama-dochter momenten, voor altijd gekoesterd. Deze dag is bijna ten einde en ook ik kom na veel omzwervingen weer terug in het hier en nu, samen met mijn mama. 

Met eerst een grote glimlach en daarna een schaterlach citeer ik een legendarische uitspraak van haar: “Proost! Op je knieën naar de Oost en op je rug terug”. Ik heb geen idee maar lach schaterend met haar mee vanavond.

Even samen met mijn mama verdwaald in de tijd..

Zo trots op mijn dochter..!

 Trots, gloeiend van trots ben ik.

Mijn meisje, inmiddels uitgegroeid tot een jong volwassen vrouw, maar nog steeds mijn meisje.

Jij, mijn meisje die dezelfde naam draagt als jouw oma, wat zou ook oma trots zijn op jou!

Dwars door veel obstakels zoek en vind jij jouw weg.

Jouw weg die met hart en ziel in de zorg ligt.

Twee maanden geleden ben je van baan veranderd, mede vanwege jouw net geconstateerde slaapstoornis, dat kon er ook nog wel bij, bij alles wat je al hebt.

Vol verwachting ging je de nachtdienst in bij Casa Bonita, het mooie huis waar jouw oma bijna drie jaar gewoond heeft.

Vol verwachting, maar dingen liepen anders, door factoren waarop jij geen invloed had, en ook kwam jij jezelf tegen. Je ging het gevecht aan met alle kracht die je in je hebt.

Na twee maanden besloot je dat jouw grens meer dan bereikt was.

Het was genoeg, je was op en wilde geen fouten maken, én je wilde zorg verlenen op de manier die in jouw mooie donder zit.

Dus besloot je stoppen, en (oma regelt alles vanaf daarboven) je kon terug naar je oude geliefde plekje bij de Martinushof waar op dat moment vacatures waren voor de nacht.

Je werd met open armen ontvangen en je gaat er met open hart weer in, maar niet voordat je die twee maanden netjes en correct hebt afgesloten.

Lieve Martje, wat ben ik trots op hoe jij zelf jouw pad weer baant, hoe jij verwoord wat je voelt, wat je wilt en wat je niet wilt, op jouw zuiverheid en integriteit.

Hoe je met ziel en zaligheid teruggaat naar “jouw” mensjes, zoals jij dat noemt.

Je hebt meer dan genoeg obstakels maar je flikt het hem toch maar weer!

Mijn meisje, mijn dochter, met glanzende ogen en een stralende lach, op en top liefde voor het vak dat op jouw lijf geschreven is..

Oma kijkt trots en met een grote glimlach toe, naar haar kleindochter die haar naam meer dan waard is.

En ik?

Ik glimlach, voel me rijk en ben blij dat ik naast jou, voor jou en achter jou mag staan wanneer dat nodig is, maar je ook kan loslaten, omdat je nu zelf vliegen kan, op jouw sterke kleurrijke vleugels.

Zo trots op mijn dochter...!

“Not all those who wonder are lost”

Verjaardagscadeau voor Alzheimer..

Vorige week was het een half jaar geleden dat mijn lieve mama op 90 jarige leeftijd overleed.

Bijna drie jaar lang was ze liefdevol verzorgd in zorginstelling Casa Bonita Twello waar mijn vader haar elke dag opzocht. Mama had al meer dan 10 jaar lang Alzheimer, de laatste jaren in een vorm waardoor ze niet meer thuis kon wonen, tot groot verdriet van mijn vader.

Vorige week was ook de verjaardag van mijn papa, ook hij werd 90 jaar en hij wilde dit vieren.

Vieren met een Moluks Indisch buffet in het gezelschap van familie, buren en trouwe vrienden uit de dichte kring om hem en om mama heen.

Zoals hij zelf ook hun 60-jarige huwelijkskaart had ontworpen, hun kerstkaart en de dankbetuiging na het overlijden van mama, zo maakte hij ook zelf de kaart voor zijn 90-jarig verjaardagsfeest.

Op de kaart stond een foto van hem op hun zo geliefde strand met de zee op de achtergrond.

Een warme uitnodiging met als laatste zinnetje:

“kado (envelopje) gaat als gift naar onderzoek dementie”. 

Als “spaarpot” had hij een mooi oud cadeaublik meegenomen waarin hij de enveloppen kon doen.

Het werd een prachtig feest waarbij mama voelbaar aanwezig was en papa genoot in dierbaar gezelschap. Na afloop thuis natuurlijk samen nog nagenieten en de enveloppen openen.

Enveloppen met mooie lieve kaarten, lieve woorden, en met inhoud, de één na de ander.

We waren er stil van met elkaar...

En zo is er deze week maar liefst een bedrag van 600 euro overgemaakt naar Alzheimer Nederland, als donatie voor meer onderzoek naar dementie.

Een prachtig initiatief van papa gevoed door zijn jarenlange ervaring als partner en mantelzorger, maar vooral gevoed door zijn liefde voor mama.

Papa vroeg mij of ik er iets over wilde schrijven, zodat misschien meer mensen op dit idee zouden komen, en omdat onderzoek zo hard nodig is.

Bij deze lieve papa,

Uw verjaardagscadeau voor Alzheimer Nederland..

Casa Bonita.... “mooi huis”....

Gisteravond.

Ik zit in de bank en kijk tv als er een sms’je van mijn bijna 90 jarige vader binnenkomt.

“Casa Bonita op de buis!”

Ik schakel over naar NPO1, een uitzending van omroep MAX, de Zorgwaakhond en val ergens midden in het onderwerp, dus ik schakel terug naar kijken vanaf het begin.

Waarom?

Omdat Casa Bonita voor mij synoniem is aan de liefdevolle zorginstelling waar mijn moeder bijna drie jaar lang 24/7 verzorgd is, met de nadruk op liefdevol.

Mijn vader heeft intussen weer een sms’je verstuurd met het woord “bizar” dus ik ben benieuwd.

Het onderwerp wordt ingeleid, het gaat over de verzorging van meneer B. waarvan de familie, zijn vrouw en dochter, vindt dat die niet conform de beloftes en afspraken is.

Meneer is opgenomen in Casa Bonita Apeldoorn, onderdeel van Zorggroep Apeldoorn en omstreken. Mijn moeder zat in Casa Bonita, locatie Twello, onderdeel van diezelfde Zorggroep.

Ik kijk en al kijkend en luisterend stijgt mijn verbijstering.. ik sla mijn handen voor mijn mond, dit is zo niet de associatie die ik heb met de verzorging die mijn moeder heeft gehad, zo niet de associatie met het zorgteam waarmee wij hebben samengewerkt, samen hebben overlegd, steeds weer.

En ja, de uitgezonden beelden zijn ontluisterend.

Wanneer ik deze zelfde beelden vier jaar geleden zou hebben gezien zou ik verontwaardigd zijn geweest voor zo’n “slechte” zorg.

Maar ik zie de beelden nu, vanuit een ander perspectief, het perspectief van mijn moeder die, omdat het niet anders kon, moest worden opgenomen op een gesloten afdeling. Een afdeling Casa Bonita genaamd.

Vanaf het eerste telefonische contact, een rondleiding daarna en alle vervolgstappen daarop volgend kan ik, en met mij ook mijn familie, alleen maar lof hebben voor de manier waarop wij te woord zijn gestaan, ontvangen zijn, geïnformeerd werden maar vooral de manier waarop mijn moeder liefdevol werd opgenomen in haar nieuwe “leef”omgeving.

En “leef” schrijf ik bewust tussen aanhalingstekens omdat de definitie van leven en beleven bij dementie wezenlijk anders wordt, hoe pijnlijk ook.

Het zien en ervaren van de intensiteit van de zorg, gebonden aan zoveel regels, zoveel rapportages, de frustraties die dat geeft voor de verzorgenden die juist dat willen doen waarvoor ze gekozen hebben, namelijk de Zorg.

In de uitzending werd onder andere een gebrek aan mondhygiëne genoemd, het feit dat meneer uren overdwars op bed lag en er geen hulp kwam, en het huisje op bepaalde tijd onbemand was.

Drie geen fijne zaken in één kort shot, opgenomen met een verborgen camera gedurende vier (!) weken...

Wanneer ik daar naar kijk zonder wat ik nu weet, zou ik verbijsterd zijn.

Wanneer ik daar naar kijk met wat ik nu weet, word ik langzaam boos.

Boos, omdat ik weet dat het zoveel meer is, zoveel meer momenten zijn dan hier worden getoond, het beeld daarmee ook vertekend, verminkt wordt.

Dit overigens zonder daarmee het verhaal van meneer B. te willen bagatelliseren.

Ik schrijf hier niet over de communicatie, niet over het bestuur en alles daaromheen.

Ik schrijf hier over de verzorgenden van Zorggroep Apeldoorn, met meerdere locaties, waarvan locatie Twello er één is. Casa Bonita Twello was een Mooi Huis voor mijn moeder en de naam daarvan staat voor mij symbool voor Zorg en Liefde met een grote hoofdletter.

Met regelmaat waren er invalkrachten vanuit Apeldoorn, zo werkt dat namelijk in ons verschralend zorgsysteem. Steeds minder handjes aan het bed, maar de handjes die er zijn doen overwerk.

In die drie jaar was het meer uitzondering dan regel wanneer na de overdracht de verzorgende ook direct naar huis ging, integendeel.

Het is goed dat er een Zorgwaakhond is, het is goed wanneer misstanden aan de kaart worden gesteld. Maar wees dan wel volledig en zend ook de mooie momenten uit die er ongetwijfeld ook waren. En dan bedoel ik niet die momenten die je graag zou willen zien omdat die van “ooit” waren. 

Nee, dan bedoel ik de momenten van het nu die het waard zijn om te koesteren.

De momenten in het nu die herinneren aan dat wat ooit was maar nooit meer terugkomt voor lang.

Dat accepteren is het moeilijkste dat er is.

Dat je partner of ouder niet meer die dingen doet die hij of zij zo graag deed, maar wel opeens heel andere dingen doet of leuk vindt.

En ja, natuurlijk is mondhygiëne belangrijk, maar als ik mag kiezen tussen tandenpoetsen en een warme knuffel, dan kies ik voor die warme knuffel...

En die kreeg mijn moeder in overvloed, in Casa Bonita, Zorggroep Apeldoorn en omstreken, locatie Twello.

En daarvoor lief zorgteam, blijf ik jullie eeuwig dankbaar, en mijn papa ook.

Mijn papa, die de vele schilderijtjes van mijn mama nu thuis koestert.

Mijn mama, die haar hele leven nooit geschilderd heeft, maar daar wel, met overgave.

In Casa Bonita, “Mooi Huis”....

60 jaar getrouwd...meer dan diamant...

Vandaag is de dag waarvan we niet durfden te hopen dat we hem mochten vieren.

Papa en mama zijn 60 jaar getrouwd en dus hebben we een feestje.

Een uitgebalanceerd programma, dat wel, maar niet minder intens.

Het plan is om met elkaar, kinderen en kleinkinderen, te lunchen waarna mama nog even gaat rusten voordat ze bezoek krijgt van de burgemeester en het Voorster Nieuws.

De boodschappen zijn besteld, ik hoef ze alleen nog maar af te halen.

Op zaterdag is druk in de winkels, druk bij de bakker en de slager.

Samen met mijn oudste zoon doe ik het rondje om alle bestellingen af te halen, en overal word ik gefeliciteerd en wordt ons een fijne dag toegewenst.

Het is even voor 12 uur als ik met de boodschappen arriveer bij Casa Bonita, locatie Twello van Zorggroep Apeldoorn en omstreken. We dekken de tafel feestelijk in de tuinkamer waarna we mama ophalen vanuit haar huiskamer.

Met z’n allen, kinderen en kleinkinderen zingen we papa en mama toe en maken foto’s, heel veel foto’s. We lunchen met elkaar en mama geniet van de paling, haar lievelingsvis, zalm en nog meer.

Ze geniet vooral van het bij elkaar zijn, het samen zijn.

Mama is helder en blij, papa zit als altijd stralend naast haar.

Het is mooi, het is kostbaar.

Na de lunch gaat mama even rusten, ‘s middags zal de burgemeester komen en ook het Voorster Nieuws.

Wanneer we ‘s middag terugkomen is mama net uit bed, haar haren worden netjes gekapt en de huiskamer is versierd met ballonnen en hartjes, heel veel hartjes, en natuurlijk veel bloemen.

Het aanwezige personeel verzamelt zich in de huiskamer en zingt hen toe, wat een warm moment is dat!

Dan arriveert de burgemeester en we verhuizen naar de tuinkamer voor een gesprek.

Papa vertelt hun levensverhaal en mama luistert met een glimlach, af en toe breekt ze in met een opmerking, ze voelt en weet donders goed waar het over gaat..

Over hun kennismaking, hun verliefdheid, hoe ze verkering krijgen en samen hun eerste huisje huren. Over de kinderen die ze krijgen, hun vakanties, eerst naar Ameland en later naar Kreta.

Het is een warm en prachtig uurtje met elkaar, waarna we mama weer terugbrengen naar de huiskamer en papa nog even verder praat met de burgemeester en het Voorster Nieuws.

De verdrietige momenten in hun leven hebben we vermeden in het gezelschap van mama, maar het is zo onderdeel van hun leven samen, ons leven.

Later die dag eten we samen bij Mykonos, de Griek waar papa en mama altijd graag kwamen en waar papa nog steeds zo van geniet. Papa, mijn kinderen en ik, mama er fysiek niet bij maar toch zo heel erg bij ons, zo heel erg naast hem..

We eten en proosten op papa en mama, hun zestigjarig huwelijk, hun intense liefde, hun verbondenheid.

Lieve papa en mama, wat zijn jullie voor ons allemaal en voor zovelen het ultieme voorbeeld van onvoorwaardelijke liefde..

60 jaar getrouwd...meer dan diamant...

Emokip....maar zo rijk....

Zij die mij kennen weten dat ik een onvoorstelbare emokip ben of kan zijn.
Ik kan geraakt of ontroerd worden door heel veel dingen, groot maar ook zo klein, schijnbaar onbetekenend maar juist zo veelzeggend.
Een zonsondergang, een sterrenhemel, de zee, een vriendelijk iemand, een lach, een blik, een lied,
en ga zo maar door....

Vanmiddag ging ik weer even naar mijn mama, later dan anders op de vrijdag, het traditionele borreluurtje bij Casa Bonita.
Toen ik aankwam zaten alle bewoners al in huiskamer 1 en ik hoorde de muziek.
Eens per vier weken wordt er een optreden verzorgd door een zanggroep, koor of muzikant.
Elke keer wanneer ik dan kom denk ik "shit, ik wil gewoon bij mijn mama zitten en keutelen, 1 op 1.
En elke keer weer word ik dan toch geraakt door de muziek en vooral door het effect op de bewoners, de ene keer meer dan de andere keer.

Zo ook vandaag.
Bij binnenkomst hoorde ik de muziek al en dacht "oh shit..."
Ik keek voorzichtig naar binnen in de huiskamer en zag niet direct mijn ouders, maar de altijd aanwezige activiteitenbegeleidster zag mij zoeken en wees "daar zitten ze hoor!".
Daar zaten mijn papa en mama, helemaal vooraan, hand in hand.
Dat wil zeggen, mijn papa had de hand van mijn mama vast, al strelend en liefkozend.
Mama was wat duf op dat moment, af en toe leek ze wat te dommelen.
Zachtjes sloop ik naar hen toe en begroette mijn papa en mama, pakte een kruk en ging achter hen zitten.
De muzikant, een man met een keyboard, zong prachtige liedjes, verpakt in een verhaal over een wandeling. Een mooie warme stem, mooie liedjes uit de tijd van mijn ouders, prachtige verhalen erbij en vooral met volledige overgave naar zijn toehoorders.
Man wat deed je dat mooi! Wat respectvol en liefdevol betrok je de bewoners bij jouw liedjes!
Ik zag de ontroering, de tranen, en -hoe kan het ook anders- bij mij stroomden ze ook....
Liefdesliedjes voor mensen die al een heel mensenleven bij elkaar zijn, liedjes van ooit, van heel lang geleden. Ik zag ogen stralen, een brede lach, blije blikken....

Je kwam aan het einde van jouw wandeling, gaf nog een toegift, en nog een...
En ik filmde mijn mama en papa, hand in hand meedeinend op Tulpen uit Amsterdam, mijn mama weer wakker en meezingend, haar andere buurman spontaan ook vastgepakt en zo deinde de hele rij mee op de muziek...
Ik filmde om het prachtige moment weer vast te leggen, weer een nieuwe parel aan de inmiddels zo lange ketting....

En wat was ik blij dat ik naar binnen was gestapt en niet was omgedraaid.
Wat was het mooi en kostbaar, wat was het weer een groot cadeau...
Mama, zo kwetsbaar en toch zo sterk, nog twee weken en dan wordt u 90 jaar...

In knijp mijn handen dicht, sluit mijn ogen en kijk stiekem even omhoog.....

Eenmaal thuis vertel ik het verhaal aan mijn zoon en stuur het filmpje naar mijn dochter..
Al minstens vijf keer heb ik het teruggekeken, met een schaterlach en een traan..

Emokip...,zo rijk, zo ontzettend rijk,,,,,!

Jij hebt zo jouw weg gevonden...

Mijn dochter...

Ik heb al zo vaak over jou geschreven, over de stappen in jouw leven..
Vanmiddag was daar eindelijk het moment, het moment van het officieel uitreiken van jouw diploma als helpende in de zorg.
Je was al geslaagd, je hebt al een jaarcontract, alleen het papiertje moest nog komen.

Vanmiddag was dat moment, in klein gezelschap..
We kwamen aan, jij en je vriend, zijn moeder, ik en jouw broertje, en je opa.
We werden verwelkomd in een kamer met slingers, koffie en taart.

Mijn dochter..
Wat kreeg je mooie woorden, hoe treffend werd er verwoord hoe jij het hebt gedaan.
Hoe treffend jouw hobbels en jouw bergen, hoe treffend ook jouw opstaan en weer doorgaan..
Jouw passie, jouw ziel voor de zorg.
Jouw talent en bevlogenheid..

Je hebt jouw papiertje meer dan verdiend, maar wat mooier is, is dat de mensen met wie jij werkt zo boffen met jou.
En ja, je hebt je de kennis eigengemaakt, maar bezieling kun je niet leren, die zit in je donder..
Die bezieling lieve dochter, maakt jou tot wie je bent.
Waardevol, een liefdevolle toevoeging aan zoveel levens.

Mijn dochter,
Zoekend, struikelend, opstaand, vloekend, wanhopig, moedig, hoopvol en vasthoudend aan haar droom...

Zo trots ben ik op jou..

Jij hebt zo jouw weg gevonden...

Zoveel meer dan zorg..

Vrijdagmiddag, het wekelijkse borreluurtje op de locatie waar mijn mama woont.
dit keer met een optreden van  Alleen maar Hollands, een zanggroep uit Apeldoorn.
Ik had er niet echt veel zin in, zit liever even één op één met mijn mama, dus ik had mijn papa laten weten dat ik niet zou gaan. Maar ik kreeg onmiddelijk een berichtje terug dat het zo leuk was, dus ben ik toch maar gegaan.

Ik kwam binnen en hoorde van ver al de muziek, zag mijn papa en mama zitten in een volle huiskamer.Een flinke groep zangers werkte met overgave een repertoire af, met volle overgave.
Het is elke keer weer onvoorstelbaar mooi om te zien wat muziek met mensen met dementie doet..
Het lijkt alsof ze ontwaken uit hun lethargie, alsof ze ontwaken.., terugkomen in het leven.
Meeklappend, meezingend die zo voor hen welbekende teksten.
Klappen is klappen, handjes in de lucht zijn handjes in de lucht, op hun gezicht een grote glimlach.

Het verzorgend personeel en de vrijwilligers doen voluit mee, ook wanneer hun dienst er allang op zit., alles voor de bewoners..
Wat ben ik blij dat ik gegaan ben..

Na een prachtige middag vertelt de zanggroep dat ze als amateurs zingen voor goede doelen.
Dat één van de goede doelen de Wensambulance is, en navraag leert dat het hier gaat om de Veluwse Wensambulance, die mijn mama in Mei 2016 vervoerd heeft naar Ameland, een voor ons onuitwisbare herinering.

Dat zorgde voor kippenvel bij mijn papa en mij.
En kippenvel hadden we al, door die niet te beschrijven passie en toewijding van de verzorgers en alle vrijwilligers die zoveel betekenen in het leven van hen die zij verzorgen.
Waaronder mijn mama...

In deze tijd van alle discusies over de zorg is dit zo de essentie,

Zoveel meer dan zorg....

Misschien nog wel intenser...

Zaterdagavond..

Buiten wisselen de flonkerende sterren af met langs de hemel jagende wolken, een spel van licht en schaduw.

Het is al laat en eigenlijk moet ik naar bed, maar mijn hoofd zit nog veel te vol om te kunnen slapen na twee dagen vol emotie.

Vrijdag 17 november waren mijn papa en mama 59 jaar getrouwd en nog langer verliefd.

Een dag waarvan we niet gedacht hadden het nog te beleven, hoewel mijn mama ons steeds weer voor verrassingen stelt, sterk en onverwoestbaar als zij steeds weer bewijst te zijn.

Vrijdag 17 november.

Papa was er al dagen, nee, weken druk mee.

Een feest was niet meer mogelijk omdat dat teveel zou zijn voor mama, maar toch wilde hij het niet ongemerkt voorbij laten gaan.

Dus zouden we op de dag zelf voor gebak bij de koffie zorgen, en zaterdagmiddag een klein maar fijn feestelijk samenzijn hebben met een groepje van ouwe getrouwe vrienden van hen uit Rotterdam en Amsterdam, onder het genot van een hapje en een drankje bij de locatie waar mama woont.

Het was mooi en fijn, het was warm en bijzonder, de foto’s op mijn mobiel spreken boekdelen..

Maar de foto’s vertellen niet alles...

Vrijdagmorgen,

Papa staat bij mij voor de deur, strak in het pak.

Hij heeft al taart gehaald en bloemen voor mama en komt mij ophalen om samen bij mama koffie te gaan drinken.

Wanneer ik de deur opendoe staat hij bijna als een verliefde puber op de stoep, in zijn hand een mooie corsage. Nog voordat hij binnen is zegt hij dat dat moest, dat dat erbij hoort, toch?

Ik zeg hem dat het geweldig mooi is en het raakt me, mijn papa van 88 jaar die trots en vol verwachting met een corsage voor mijn mama in zijn handen staat.

Hij komt binnen en ik zet nog even een kopje koffie voor ons beiden.

We zitten samen aan tafel en dan vist hij iets uit zijn borstzak.

Het is een kaartje, een kaartje van de bloemist met daarop de tekst: “Hou van jou”..

Alleen heeft papa er met met pen iets bij en tussendoor geschreven en zo staat er nu

“Al 65 jaar hou ik van jou”.., hun verkeringstijd meegerekend..

Ik schiet even vol, hoe mooi is het dat mijn papa na zo’n mensenleven nog steeds op die manier uiting geeft aan zijn liefde voor mama. Zijn ogen stralen en hij kan niet wachten om naar haar toe te gaan, dus stappen we snel in de auto.

Met taart en bloemen komen we binnen, maar mama is nog even bezig, ze wordt nog even mooi gemaakt.

Als ze binnenkomt in de huiskamer en papa ziet vallen ze elkaar in de armen en omhelzen ze elkaar lang en innig.

Ze heeft even heel helder dat het vandaag hun trouwdag is.

Mama geniet van de bloemen en leest het kaartje keer op keer, en elke keer weer lacht ze vertederd om de tekst.

Zaterdagmiddag geniet ze samen met papa van het samenzijn met elkaar.

Ze is vrolijk en proost mee met een glaasje ouzo, het drankje van hun geliefde Kreta.

We proosten en zingen en maken foto’s, heel veel foto’s.

Alle foto’s zijn mooi, sommige zijn prachtig, maar geen enkele foto krijgt het voor elkaar om die blik te vangen van mijn vader die het kaartje uit zijn borstzakje vist, en mijn moeder die mijn vader aankijkt met die blik die je alleen voor die Ene hebt, die enige niet te evenaren Liefde.

Na 59 jaar nog net zo intens.

Misschien nog wel intenser....

Onvoltooid verleden tijd..

Bijna zeven weken geleden is het nu, zeven weken geleden dat we mijn mama wegbrachten naar een verzorgingshuis, Casa Bonita.

En zo bezoek ik haar nu daar, mijn mama, de eerste weken dagelijks, nu een paar keer per week.

Het blijft onwerkelijk om haar daar te weten, al zit ze er veilig en warm en wordt ze liefdevol verzorgd.

Zeven weken waarin ik ook de andere bewoners van haar huiskamer leerde kennen, en soms ook hun familie.

Het is een bijzondere wereld, bijna een andere dimensie.

Oude mensen, sommigen de 80 net gepasseerd, een aantal ook al in de negentig.

Oude mensen, elk met een heel leven achter zich.

En dat leven intrigeert me mateloos wanneer ik hen zie in het nu.

Zelfs hun nu is niet het nu zoals ik dat beleef.

Ademloos kijk en luister ik naar mevrouw V. rustig en kwetsbaar rondscharrelend door de huiskamer of op de gang. Ze ziet er altijd keurig uit, netjes gekleed, altijd een jasje aan.

Ze heeft altijd een opgerolde theedoek in haar hand die ze eindeloos uitrolt, glad strijkt en weer oprolt, al dan niet met iets erin. De manier waarop ze dat doet, de zorgvuldigheid waarmee ze de doek uitklopt en weer opvouwt en oprolt is ontroerend om te zien.

En dan denk ik: "Wie bent u, wie was u voordat u de tijd kwijtraakte? Wat deed u, hoe was uw leven?"

Al zou ze willen, ze zou geen antwoord kunnen geven.

Ze kijkt me vriendelijk aan, met zachte ogen en haar handen pakken de mijne.

Soms strijkt ze over mijn kleren en zegt dat ze die mooi vindt, en weer bedenk ik mij dat ze wellicht naaister is geweest of in een modezaak heeft gewerkt, of.....

Het boeit me, het raakt me..

" Brengt u mij naar huis?" vraagt ze me waarbij ze me stralend en verwachtingsvol aankijkt.

Inmiddels gewend aan deze vraag antwoord ik "natuurlijk mevrouw V, kom maar.."

Ik loop drie stappen heen en weer waarna ze weer rustig op haar stoel gaat zitten, voor zo'n dertig seconden want dan moet ze toch weer aan de wandel, met haar theedoek.

Ze ontroert me zo...

En zo ook de andere bewoners, zo elk met hun heel eigen manier van doen.

Hun manier van kijken, hun manier van praten, hun manier van bewegen..

Soms de leegte in hun ogen maar soms, heel soms ook een glasheldere blik en lieve lach, en dan zou ik honderduit willen vragen...

Vreemd is dat, ik voel me geen bezoek wanneer ik er kom, het is een soort van huiskamer geworden in een andere wereld, de nieuwe wereld van mijn moeder.

Het is mooi om andere familieleden te ontmoeten en te spreken en een soort van verbondenheid te voelen. Want allemaal hebben we te maken met een moeder of vader die niet meer in deze tijd is..

Maar deze unieke mensen hebben ook een gemeenschappelijkheid, diep ingeworteld in hun bestaan.

Vorige week had een van de dochters haar kleinkind meegenomen, een kleine peuter van anderhalf jaar oud. Drie oude demente oma's waaronder mijn moeder zaten in volle verrukking te genieten van dat kleine kindje. Drie oma's kraaiden en kirden en lachten, en op dat moment was er eventjes een opening naar hun verleden, een verleden waarin ze moeder en oma waren.

Het was prachtig om te zien en te voelen, en weer bedenk ik mij hoe jammer het is dat hun lange geschiedenis is verdwenen in de tijd.

Onvoltooid verleden tijd...

Het bizarre verhaal van de BOPZ-indicatie

Acht dagen geleden is het, acht dagen nadat we mijn mama hebben weggebracht naar een verpleeghuis. Een stap die we geen van allen ooit hoopten te moeten nemen.

Maar het kon niet meer, mijn vader kon de zorg voor mijn moeder niet meer aan, ondanks de meer dan goede thuiszorg en de inzet van mijn zus en mij.

En dus kwam er die bijna niet te nemen hindernis, mama moest worden opgenomen, hoe lastig en pijnlijk ook voor allemaal.

De casemanager van Trimenzo nam actie en kon binnen een uur melden dat er plaats was voor mama, vlakbij, in Casa Bonita. De aanvraag voor de BOPZ indicatie werd direct in orde gemaakt.

Er werd ons verteld dat deze indicatie heel erg moeilijk was omdat mijn moeder zelf drie keer ja moest zeggen op dezelfde vraag: "Beseft u dat u wordt opgenomen op een gesloten afdeling en dat daar de deur op slot is? Dat u er zelf niet uit kunt?"

Die vraag, en dat drie keer...

En dat vraag je dan aan iemand die door haar vergevorderde dementie niet meer weet dat haar huis haar huis is, die niet meer weet dat zij daar slaapt, die vraagt waar het toilet is....

Maar wel iemand voor wie haar enige zekerheid die persoon is die al meer dan zestig jaar haar rots en fundament is. Haar man, onze vader...

In goed overleg met de zorgmanager besloten we dat een voorbereiding op dit gesprek onnodige angst en pijn zou veroorzaken. Mama kon het niet meer overzien en zou het ook direct weer vergeten.

We gingen uit van een deskundige die ongetwijfeld een veilige sfeer zou creëeren.

Met pijn in de buik zagen we het gesprek tegemoet. We wisten zeker dat mijn moeder totaal ontredderd zou zijn..

Woensdagmorgen 11.00 uur. De mevrouw belde aan en stapte de kamer in.

Ze keek het kringetje rond en vroeg aan mijn vader, mijn zus en mij: "weet ze het al?"

Geen enkele blik richting mijn moeder.

En mijn moeder, wel dement maar zeker niet gek, schoot a la minute in de alarmfase.

"Tsja, dat is wel lastig", zei de mevrouw, die vervolgens als eerste openingszin tegen mijn moeder begon te vertellen dat zij meer zorg nodig had dan wij haar konden geven.

"Jullie stoppen me toch niet in een inrichting?", vroeg mijn moeder, alert voor het gevaar dat zij voelde.

Waarop de mevrouw zei: " ja, u moet naar een gesloten afdeling waar de deur op slot is, vind u dat goed?"

"Dat doe ik nooit" sprak mijn moeder, en sloeg volledig in totale paniek en verdriet.

Waarom ze dan toch weg moest, dat ze toch niet zonder mijn papa kon, dat ze dan naar haar ouders ging, daar kon ze altijd terecht..", in opperste wanhoop...

Het was afschuwelijk, het was hartverscheurend en verschrikkelijk.

De mevrouw ging door en stelde de vraag nog twee keer, zonder enig invoelen in de paniek van mijn moeder. Opsommend wat zij allemaal niet meer zelf kon.

En mijn mama was verbijsterd want zij weet namelijk niet dat zij dat allemaal niet meer zelf kan.

Mijn mama weet helemaal niet hoe vaak de thuiszorg komt, in haar beleving doet ze nog alles zelf en kan ze zich prima redden.

Snikkend kroop ze bij mijn vader op de bank terwijl mijn zus en ik de mevrouw uitlieten en in de hal nog even napraatten. De mevrouw had dit zelf nog niet vaak zo meegemaakt, zei ze.

Meestal zeiden de dementen gewoon ja omdat het toch langs hen afgleed, zo zei ze.

Hoe gevoelloos en respectloos klonk dat!

We gingen de kamer weer in en vertelden haar hoeveel we van haar hielden.

Dat papa het niet meer kon volhouden, dat hij straks zelf zou omvallen, dat we altijd naar haar toe zouden komen want ze bleef toch onze lieve mama?

Geleidelijk aan kalmeerde ze wat.

En toen gebeurde er iets dat in mijn ziel gegrift staat..

Mijn mama kroop bij mijn papa op schoot en nam zijn hoofd tussen haar handen.

En helder als glas zei ze " maar papa, wij gaan gewoon doen wat we ons hele leven samen al doen, we gaan hier samen doorheen komen, wij gaan samen deze zure appel eten"

Mijn moeder, dement maar in al haar oerkracht, oerkracht die haar overeind gehouden heeft in haar leven dat intens verdriet heeft gekend. De oerkracht van haar liefde voor mijn vader en voor ons, haar kinderen.

Die blik van mijn moeder staat op mijn netvlies gebrand voor altijd, en ik voelde en voel een niet te evenaren trots dat zij mijn moeder is...!

De hele verdere dag is ze onrustig geweest, het was een rotweekend, zo herhaalde ze steeds maar weer...

De volgende dag, donderdag, belde de mevrouw van het CIZ terug.

Ze had overleg gevoerd met de arts van het CIZ en de indicatie werd afgewezen vanwege het verzet van mijn moeder, punt.

We waren verbijsterd en woedend, hoe was dit in godsnaam mogelijk? Ze had mijn moeder toch gezien? Ze zag toch hoe het was?

Het was voor haar ook intens geweest, zo zei ze, maar dit waren nu eenmaal de regels.

Nadat de eerste stoom was afgeblazen hebben we direct contact gezocht met de casemanager, de huisarts en met de zorginstelling waar een kamer voor mijn mama gereserveerd was.

Allemaal waren ze verbijsterd en boos, allemaal vonden ze de afwijzing ridicuul.

In het zorgdossier van mijn moeder stond dat zij een lieve meegaande vrouw is, de term verzet paste daar zo helemaal niet bij.

Machtiging via de rechter zou weken duren, en crisisopvang was al helemaal geen optie, dan zou ze bij agressieve en boze mensen geplaatst gaan worden.

De zorginstelling adviseerde om onmiddellijk een tweede gesprek aan te vragen, en zij zouden de kamer nog even vasthouden tot dit tweede gesprek had plaatsgevonden.

We waren enigszins opgelucht en hadden weer hoop.

De huisarts en casemanager sprongen er beiden direct in en diezelfde avond ging de tweede aanvraag eruit.

De volgende ochtend werden we gebeld door een andere mevrouw van de CIZ.

Ze kon er binnen een uur zijn.

We zagen nog meer dan twee dagen ervoor op tegen het gesprek met de ervaring nog zo vers.

10 minuten voor ze kwam probeerden we mama voor te bereiden, maar van dat eerste gesprek wist ze niets meer en weer kwam de paniek bij haar naar boven...

De bel ging en een andere mevrouw stapte de kamer in.

Ze keek om zich heen en zei hoe gezellig het was, hoe mooi de tulpen op tafel stonden, dat het zo al lente leek... En ja, ze wilde graag een kopje koffie..

Ze babbelde rustig en vroeg aan mijn moeder of ze hier al lang woonde.

Mijn mama antwoordde dat ze hier niet woonde, dat dit huis van andere mensen was en ze hier maar tijdelijk was... En zo nog meer vragen, al babbelend maar heel gericht, luisterend en ziende...

En ja, die ene vraag die drie keer met ja beantwoord moest worden werd ook nu gesteld, maar met een roze strik eromheen, gevoelig en vol empathie, zelfs haar toon was zacht...

En nee, het verdriet van mijn mama was niet minder maar ze accepteerde dat het niet anders kon, en dus was het goed....

En nadat die helse vragen beantwoord waren nam de mevrouw nog ruim de tijd om nog even te babbelen over de foto's die aan de muur hingen en de schilderijen.

En toen ze wegging was mijn mama moe maar rustig, wat een wereld van verschil met dat eerste horrorgesprek...

Minder dan een uur later werden we gebeld dat de indicatie werd afgegeven op basis van artikel 60, geen bereidheid, geen bezwaar..

Het woord blijdschap is niet passend, daarvoor is de stap veel te ingrijpend.

Maar opluchting was er wel...

Als alles zo gegaan was zoals het zou horen te gaan was mijn mama donderdag al opgenomen.

Nu kwamen er ook door het weekend nog vijf dagen bij, vijf dagen en nachten van intensieve zorg door mijn 86-jarige doodvermoeide papa en voor ons, beide dochters, met intens veel liefde gegeven..

En nu zit mijn mama in CasaBonita en wordt omringd door fantastische verpleegkundigen, verzorgers, vrijwilligers en stagiaires. Ze krijgt behalve zorg heel veel liefde en knuffels, zorg met grote hoofdletters.

Dat maakt dat wij haar in vertrouwen daar kunnen laten zijn, in goede en liefdevolle handen.

En we kunnen naar mama wanneer we maar willen, en dat doen we ook, al blijft het hartverscheurend haar niet meer bij mijn papa te zien...

Dus het is goed zo....

Maar kan iemand mij vertellen wie ooit heeft kunnen verzinnen dat iemand die dement is en niet meer weet waar zij is en wat zij doet, drie keer ja moet zeggen op zo'n vraag?

Natuurlijk moeten de rechten van elk mens beschermd worden, maar dat geldt ook voor mijn papa toch? Die al jaren mijn mama verzorgt, dag en nacht?

Die al maanden niet meer sliep?

Die 24 uur per dag alert moest zijn toen mijn mama ook niet meer naar de dagopvang kon?

Kan iemand mij uitleggen waarom dit zo moet en is?

Wat een bizarre BOPZ-indicatie....

Volle maan....

Ik zit even buiten en kijk naar de volle maan, en er schiet mij het liedje van Marco Borsato te binnen.

"Waarom wij worden geboren en ook weer gaan.."

Gaan....

Afgelopen dinsdag hebben we mijn mama naar een verpleeghuis gebracht, gelukkig vlakbij, Casa Bonita, wat een prachtige naam, "mooi huis", en dat is het.

Een noodzakelijke en onvermijdelijke stap, maar oh zo moeilijk..

Het ging niet meer, mijn vader kon de zorg niet meer alleen aan, en samen met mijn zus hebben we 9 dagen en nachten de zorg met elkaar gedeeld, totdat ook dat niet meer ging.

Die enorme stap die we geen van allen wilden, die enorme stap moest genomen worden, met pijn in ons hart..

Onze mama, al meer dan zestig jaar onverbrekelijk met onze papa.

Hoe konden we haar wegbrengen, hoe konden we hen scheiden?

Wreed was het, oh zo wreed..

Maar het kon niet meer, dus kwam er dat moment, het moment dat we mama wegbrachten naar haar nieuwe plekje. En onze mama gleed erin, bijna moeiteloos, zo bijna als vanzelfsprekend.

Dat wat steeds een onoverkomelijke stap leek bleek waarheid te worden.

En het is goed nu.

Mama is in haar wereld, en haar wereld is niet meer gebonden aan tijd en plaats.

Als we komen is ze blij, als we weggaan zwaait ze vrolijk..

Drie dagen is ze daar nu, drie dagen waarin wij, mijn papa, zusje en ik nog worstelen met dat wat er is, wat er was, wat er komt..

Maar mijn mama worstelt niet meer, ze heeft rust en vrede.

En dat te zien maakt mij dankbaar voor alles wat er is en is geweest.

Die onvoorstelbaar dierbare momenten, uitspraken die ik nooit zal vergeten, opgeslagen in mijn hart, voor altijd..

Ik kan nog naar haar toe, kan haar nog knuffelen, en al noemt ze mij soms anders, ik weet mij voor altijd geliefd en gekoesterd.

Zoals mijn dochter zei: "oma kan mij honderd namen noemen, maar ik weet dat haar hart weet wie ik ben".

En zo is het....

Ik zit even buiten en kijk naar de volle maan..

Antwoorden krijg ik niet maar ik weet waarom zij bestaat...

Zoveel liefde, zoveel kracht, mijn mama.

Volle maan...

De engelen van de thuiszorg

Het is half twee 's nachts..

Ik sta in de tuin van mijn ouders en kijk naar een wolkenloze sterrenhemel, even een frisse neus.

En ik laat de dag van vandaag aan mij voorbij gaan.

De dag waarop wij hoorden dat de BOPZ indicatie voor mijn mama is afgewezen waardoor de noodzakelijke opname in een verzorgingshuis vooralsnog niet kan doorgaan.

Tot de volgende stap zijn we dus nog steeds aangewezen op wat we zelf aankunnen, met hulp van de thuiszorg. Die onbetaalbare thuiszorg. 

Elke dag komen er "thuis-zorgers" bij mijn mama langs, zorgers die met hart en ziel hun werk doen. Het kan niet anders dan dat ze dat met hart en ziel doen wanneer je ziet hoe zij deze zorg verlenen. Zoveel liefde, zoveel aandacht, zoveel betrokkenheid, zoveel geduld.

Het is indrukwekkend en ontroerend, elke keer weer..

Elke thuiszorgmedewerker heeft haar of zijn eigen stijl, maar de verbindende factor is het gevoel, de overtuiging, de zorg, de liefde..

En wanneer ik dan ook weer vandaag berichten voorbij zie komen over bezuinigingen in de zorg dan draait mijn maag zich om.

Want wat zouden zoveel mensen zijn zonder die thuiszorg?

Wat zouden wij zij zijn zonder die thuiszorg?

Dus breng ik een ode aan de thuiszorg, de thuiszorg die het mogelijk maakt dat mijn mama optimale en liefdevolle zorg krijgt. De thuiszorg die ervoor zorgt dat mijn papa het kan volhouden.

De thuiszorg die zoveel gezichten heeft, echte gezichten, echte mensen..

De thuiszorg waarop bezuinigd wordt waar ze eigenlijk veel meer zouden verdienen.

Het is inmiddels half drie 's nachts.

Om 3 uur komt de thuiszorg, vanaf vandaag ook 's nachts, deze nacht voor de tweede keer.

En weer is dat een zorger met een ziel.

Zoveel zorgers voor zoveel mensen, 24 uur per dag.

Voor hen een diepe buiging.

Voor de engelen van de thuiszorg....

Haar handen om mijn gezicht..

Het was een pittige week, een week van veel en vol.

Na drieeneenhalve maand bellen, praten en zoeken kreeg ik dinsdagmorgen een telefoontje dat er een plek was voor mijn zoon op een locatie van beschermd wonen.

De sneltrein had haar eindstation bereikt.

En met het bereiken van dat eindstation braken bij mij de sluizen.

Alle emotie barstte eruit, in golven van tranen.

Tranen van ontlading, van blijdschap maar ook afscheid nemen.

Een nieuwe fase, nieuwe hele grote stappen voor mijn zoon.

En ook deze week de 57e trouwdag van mijn papa en mama.

Papa, die het nog zo goed weet en beleeft, en mama, die het in al haar groeiende verwarring niet meer weet, het niet meer beseft..

Zo confronterend is dat.

Een pittige week...

Vanavond belde mijn vader of ik nog boodschappen moest doen, of ik nog brood voor hen kon meenemen. Natuurlijk kon ik dat.

Ik bracht het brood bij hen langs, mijn mama wilde net even een dutje doen, zo ving ik op toen ik de hal binnenkwam.

Maar mijn binnenkomen verstoorde dat moment.

Ik vertelde mijn verhaal en mijn vader hoorde alles aan.

Ook mijn mama luisterde maar ik kon niet inschatten wat zij echt mee kreeg of begreep.

Totdat ik brak en moest huilen.

Mijn mama, zo ver weg en zo dwalend zei "kom maar kindje", en ik kroop bij haar op schoot.

Ik moest huilen en ze streelde mijn haren, zei tegen mijn vader dat hij even gewoon stil moest zijn..

En bijna machteloos zei ze dat ze zo weinig kon doen..

En ik zei vertelde haar dat ze precies dat gaf wat ik nodig had op dat moment.

Haar handen om mijn gezicht, koesterend, beschermend...

En mijn zo verwarde mama keek mij helder als glas aan en zei: "natuurlijk doe ik dat, ik heb je toch bij mij gedragen?".

En ik huilde en voelde mij gekoesterd en liefgehad in mijn moeders armen....

Zo verward, zo dwalend, maar op cruciale momenten dat oermoedergevoel..

Ik hoop dat ik dat van haar mag erven.

En dit gevoel zal ik voor altijd bewaren,

Haar handen om mijn gezicht....

Dag van de Mantelzorg

Maandagmorgen.
Ik ben aan het werk en zie de berichten voorbijkomen.
Morgen is het 10 november, de Dag van de Mantelzorg.
Ik zie het voorbijkomen via verschillende bloemisten, gelukkig krijgt deze dag steeds meer verdiende aandacht.
Tot zover het "werk"deel, want het zoveel gedeelde bericht doet mij de tranen in de ogen schieten..

Mijn papa van 86 is al jaren mantelzorger, mantelzorger voor mijn demente mama.
Met eindeloos geduld zorgt hij voor haar, met eindeloos geduld en een intense liefde staat hij haar bij, dag en nacht.
Zijn vrouw met wie hij al meer dan 60 jaar samen is, mijn mama voor wie mijn papa het veilige en rotsvaste fundament in haar verwarde leven is.
Hij is haar houvast, haar baken, haar haven..

Maar ik zie mijn papa vermoeider worder, magerder worden, zijn huidskleur almaar grauwer worden.. eigenlijk kan het niet meer, is het veel te zwaar.
Opgeven is geen optie voor hem, nog niet.
Steeds weer stelt hij het onvermijdelijke uit, het onvermijdelijke moment dat mijn mama naar een verzorgingshuis moet.
Hij weet het maar hij wil het niet, kan het nog niet..
Wanneer mijn mama hem omhelst en knuffelt en zegt hoeveel ze van hem houdt, hoe goed ze het samen toch hebben, dan kijkt hij mij wanhopig aan..
"Hoe kan ik haar nu wegdoen, dat kan toch niet?"
Wegdoen....alleen het woord al....
Ik zie zijn strijd, zijn wanhoop, zijn onmacht, maar overal bovenuit zijn intense liefde..

Vandaag is mijn dochter begonnen met haar eerste stagedag.
Ze volgt de opleiding Verzorgende IG, haar hart gaat uit naar de ouderenzorg.
Haar stage gaat zij lopen bij het verzorgingshuis waar mijn mama nu met stip op de wachtlijst staat.
Zij kiest voor de zorg met hart en ziel, en daar ik ben trots op en heel blij mee.

Maar mijn papa heeft geen keuze.
Toch is hij nu mantelzorger, en wat voor één....

Ik zie de berichten steeds waziger voorbijkomen, de tranen druppen op mijn bureau.
Morgen ga ik mijn papa een hele mooie plant brengen, een mooie grote cyclaam uit "eigen" keuken, de grootste en mooiste die ik vinden kan.
En ik breng ik er ook één naar het dagverblijf waar mijn mama nu al een jaar zo liefdevol verzorgd wordt door zorgzame vrijwilligers.

Applaus voor al die 3,7 miljoen mantelzorgers in Nederland.

Maar het grootste applaus van mij is voor mijn papa....